टोकियो,जापान,वैशाख,१-नेपालले ओमानमा जारी एसिसी मेन्स प्रिमियर कपको आफ्नो दोस्रो खेलमा कतारलाई ३२ रनले पराजित गरेको छ।

शनिबार ओमानको अल अमरेत क्रिकेट मैदानमा नेपालले दिएको २११ रनको विशाल लक्ष्य पछ्याएको कतारले निर्धारित २० ओभरमा ९ विकेट गुमाएर जम्मा १७८ रनमात्र बनाउन सक्यो।

कतारका लागि कप्तान मोहम्मद तनवीरले सर्वाधिक ६३ रन जोडेपनि जितका लागि पर्याप्त हुन सकेन। मोहम्मद अह्नाफले २३, हिमान्शु राथोड २२ र अदनान मिर्जाले १९ रनको योगदान दिए।

बलिङमा नेपालका ललित राजवंशी, दीपेन्द्रसिंह ऐरी र गुल्सन झाले २/२, अभिनास बोहरा र कुशल मल्लले १/१ विकेट लिए।

यसअघि टस जितेर पहिला ब्याटिङ गरेको नेपालले निर्धारित २० ओभरमा ७ विकेट गुमाउँदै २१० रन बनाएको थियो। नेपालका लागि दीपेन्द्र सिंह ऐरीले कीर्तिमानी खेल प्रदर्शन गरे। पारीको अन्तिम ओभरमा छ बलमा ऐरीले छ छक्का प्रहार गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय टि-२० खेलमा एकै ओभरमा ६ छक्का हान्ने पहिलो नेपाली र विश्वकै तेस्रो खेलाडी बनेका छन्।उनी समग्र अन्तराष्ट्रिय क्रिकेटका पाँचौ खेलाडी बनी कीर्तिमान राख्न सफल भएका छन् ।

यसैविच : नेपालका लागि ऐरीले सर्वाधिक ६४ रन बनाए। कूल २१ बल खेलेका उनले सात छक्का र तीन चौका प्रहार गरे।नेपालका लागि ओपनर आशिफ शेखले पनि अर्धशतकीय पारी खेले।उनले ४१ बलमा छ चौकाको सहयोगमा ५२ रन बनाए।

कुशल मल्लले १८ बल खेल्ने क्रममा तीन छक्का र दुई चौकाको सहयोगमा ३५ रन बनाए। साथै कप्तान रोहित पौडेलले १८, कुशल भुर्तेलले १२, सन्दीप जोराले सात, गलसन झा र विवेक यादवले पाँच/पाँच रनको योगदान दिए।

कतारका लागि हिमांशु राठोर र मुसावर शाहले तीन/तीन विकेट लिए भने अमीर फारुकले एक विकेट लिए।

नेपालले पहिलो खेलमा मलेसियालाई ५ विकेटले हराएको थियो।कतार भने पहिलो खेलमा हङकङसँग पराजित भएको थियो।

त्यसैगरी : नेपालले एसीसी प्रिमियर कपको पहिलो खेलमा शुक्रवार मलेशियालाई पराजित गर्दै नेपाली राष्ट्रिय टोलीले वर्ष २०८० को बिदाइ गरेको थियो।शनिवार कतारलाई ३२ रनले पराजित गर्दै टोलीले २०८१ साल नयाँ वर्षको सुखद् सुरुआत गरेको छ।

टोकियो,जापान,चैत्र,२२-नेपालमा पछिल्लो समय राष्ट्रिय टिमका मुख्य खेलाडी लगायत क्लवबाट व्यवसायीक खेल खेल्दै गरेका दर्जनौ खेलाडी विदेश पलायन भैईसकेका छन्,भने केहि जाने चाजोमाजो मिलाउदै छन्।यसले नेपाली खेल दर्शकमा ठुलो निराशा सिर्जना छाएको छ।“हामी नेपाली फुटबल,क्रिकेट खेल या भनौं अन्य खेलमा यती शौखिन भैईसकेका छौं कि,सायदै पश्चिमी मुलुक संग तुलना गर्दा फरक नपर्ला”हामी संग खेल्ने राम्रो पुर्वाधारहरु एउटा राम्रो रंगशाला छैन् र पनि हामी घरको छतमा चढेर होस् या ज्यानको बाजी राखेर रुखमा झुण्डीएर होस् खेल नियाले रै छाड्छौ,यो नेपाली दर्शकको पिडा संगैको विशेषता हो। 

फुटबल र क्रिकेट खेल प्रतिको मोह नेपाली दर्शकमा अथाह भैईसकेको छ कि यसको कुनै वृतान्त वयान गरेर भ्याईदैन,यसै सन्दर्भमा आज हामीले आफ्नो भविश्य सुनिश्चित गर्न जापान आउनु भएका र नेपालको चर्चित क्लवहरु बाट खेली सक्नु भएको अर्थात नेपालको “बि” डिभिजन लिग विजेताका मुख्य अनुभवी खेलाडी “उनम बुढाथोकी” संग हामीले हाम्रो  बिहानी अनलाईन डटकम मार्फत उहाँको खेल जिवन र अहिलेको समसामयीक खेल जगतको बारेमा कुराकानी गरेका छौं।उक्त कुराकानीको अंश तल जस्ताको त्यस्तै प्रस्तुत गरेका छौं । 

१. “उनम जी” तपाईलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?
– धन्यवाद दाई मलाई बिहानी अनलाईनमा बोल्ने मौका दिनु भएकोमा !!
२.आराम हुनुहुहन्छ ?

-एक दमै ठिक छु दाई! अनी हजुरलाई कस्तो छ?

३. मलाई पनि एकदमै ठिकै छ“उनम जी ” आज हामी तपाईले नेपालमा रहदा फुटबलमा के कस्ता संघर्ष झेल्नु भयो र यहाँको फुटबल प्रतिको मोह,र साथ साथै जापान आईसकेपछि फुटबल भन्दा  फुटसल बढी खेल्नु हुदो रहेछ,फुटबल छोडेर फुटसल प्रति के कारणले आकर्षित हुनुभयो,र तपाई त एउटा खेलाडी भएको नाताले आफ्नो देशको फुटबल गतिविधीलाई कसरी नियाली रहनु भएको छ।यीनै विषयमा रहेर कुराकानी गर्नेछौं ।
अब लागौं कुराकानी तर्फ !!“उनम जी”यहाँ कति वर्षको उमेर देखि फुटबल खेल्न सुरु गर्नुभयो ?
-मैले झण्डै ७ वर्षको उमेर देखि फुटबल खेल्न सुरु गरेको हुँ!

४. अन्य विभिन्न खेलहरु छन्, जस्तै क्रिकेट,भलिबल तर यहाँ त फुटबल नै खेलिरहनु भएको छ, के कारणले फुटबल नै खेल्ने रुचि लाग्यौ?
-मेरो जन्म दोलखामा भएपनि म सानै देखि काठमाडौंको गोल्फुटारमा बसोबास गर्थे।त्यहाँ खेलमैदानको पनि उचित व्यवस्था भएको र आफ्नो उमेर समुहका साथीभाईहरु सबै जना फुटबल खेल्ने भएको हुनाले सायदै मैले पनि त्यहि भएर फुटबल खेललाई नै अंगाल्न पुगे !!

५. नेपालमा रहँदा कुन कुन क्लवबाट फुटबल खेल्नुभयो?
-मैले धेरै वटा क्लव बाट फुटबल खेल्ने मौका पाए ! उमेर समुहमा छदा बाँसबारी क्लव, हिमालयन शेर्पा क्लवबाट पनि खेल्ने मौका पाए ! र मैले व्यवसायीक फुटबल भने सुरुमा “सि” डिभिजनमा रहेको ओसिस क्लवबाट आफ्नो खेल जिवनको सुरुवात गरे ! म जापान आउनु अघि RCT अर्थात (रानीपोखरी कर्नर टिमबाट “बि” डिभिजनको लिग खेल्दै उपाधी पनि हात पार्न सफल भए,जसमा २ खेलमा म्यान अफ द म्याच पनि “म”घोषित भएको थिए।

६. निकै चर्चित क्लबहरुबाटै फुटबल खेलि सक्नु भएको रहेछ,के कारणले क्लव छोड्नुभयो।छोड्नुको कुनै कारण भन्न मिल्छ?
-हजुरको यो प्रश्नको जवाफ दिनु भन्दा पहिले म अघिको प्रश्न जवाफ दिएर भ्याउछु,“मैले चर्चित क्लवहरुबाट खेले भन्दै गर्दा RCT क्लव सायद नेपालको सबै भन्दा बढी “ए” डिभिजन लिग खेल्ने क्लवमा पर्छ होला।”केहि समय यता भने “बि” डिभिजनमा झरेको छ।तर दाई मैले क्लव भने छोडेको हैन् क्लवमा रहदाँ मैले समय मिलाएर फुटबल संगै जापानीज भाषा अध्ययन गरेको थिए।

लिग सकिए लगत्तै मेरो यता जापानको लागि विद्यार्थी भिषाको “सिओई”(COE)लेटर आयो र केहि समय पछि भिषा पनि लाग्यो त्यसपछि भने मैले आफ्नो नेपालको खेल जिवन त्यागेर मैले पनि जापान पलायनको बाटो रोजे!यसैमा थपिहाले दाई मैले फुटबल छोड्नुको मुल कारण मेरो घर परिवार र आफ्नो उज्चवल भविश्यको खोजीकै निम्ती नै हो,भन्नुपर्छ।

७. तपाई त एउटा रानी पोखरी कर्नर टिमबाट “बि” डिभिजन लिग खेलेको अनुभवि खेलाडी पनि हुनुहुन्छ,अब नेपाल गएर लिग खेल्ने योजना छ कि छैन? आजभोली नेपालमा हुँदा खेलेको क्लवसंगको सम्बन्ध कस्तो छ ?
– जापान आएपछि पनि मैले लामो समय सम्म नेपाल गएर फेरी आफ्नो खेल जिवनलाई निरन्तरता दिने कुरा सोचेको थिए।तर आफ्नो पढाई संगै घरपरिवारको पनि जिम्मेवारीले गर्दा मलाई थप जापान बस्न बाध्य बनायो।एक दुई पटक नेपालको क्लवबाट कुरा पनि आएको थियो।

तर म भने फर्किन सकिन किनकि मेरो आफ्नै व्यक्तीगत समस्याहरु थिए।पछिल्लो समय पनि नेपालमा हुदाँको क्लव संग बेला मौकामा कुराकानी भैईनै रहन्छ।अन्य क्लवका अग्रज व्यक्ती संग नि कुराकानी त भैईनै रहन्छ।तर म फेरी खेल जिवनमा लाग्छु,लाग्दिन त्यो चै थाहा छैन,मेरो सम्बन्ध भने अहिले सम्म सबै संग रामै छ भनम !!

८. अब “उनम जी” तपाई नेपालमा यतिधेरै फुटबलमा भिजि सकेको खेलाडी के कारणले एक्कासी विदेशीनु भयो?त्यसमा पनि जापान नै किन रोज्नुभयो?
-मैले झण्डै आफ्नो जिवनको १३ वर्ष फुटबल खेल प्रती त्यो समय दिए।७ वर्ष देखि २० वर्ष हुँदा सम्म खेललाई निरन्तरता दिए।सायदै त्यो समय मेरा लागी सहज थिएन।खेल खेल्न जादाँ कहिल्यै जुत्ता हुदैन थियो,उचित खानपिनको त के कुरा गर्नु,खेल्न जान साथमा गाडी भाडा पनि हुन्न थियो।यस्तै कुराहरु झेल्दै मैले मेरो जिवनमा १३ वर्ष फुटबल खेले।त्यो समयमा जतिसुकै बाधा अर्चन आए होलान तर पनि मेरा लागि त्यो पल निकै अमुल्य छ र रहनेछ।

विदेशीनुको कारण भनेको दाई नेपालमा उचित तलव,खेलाडीको शरिरको सुरक्षा,आर्थात “जिवन विमा” नभएको साथसाथै लिग खेलहरु पनि निरन्तरता नभएको र राज्यले खेलाडीलाई दिनुपर्ने उचित व्यवस्थापनको कमि र आफ्नो घरायसी कारण जसमा मेरो परिवारमा ४ ठुला दिदिबहिनी अनि म घरको एक्लो छोरो यस्तै त हो नी घरको जिम्मेवारीले मलाई विदेशीन बाध्य बनायो।सुरुमा दक्षिण कोरियाको लागी एप्लाई गरे पछि विभिन्न कारण त्यहाँ जान मिलेन अनि घर परिवार र आफ्नो उचित भविश्यको लागी जापान रोजे !

९. यदि “म”गलत छैन भने तपाई जापान आएर पनि यहाँको कुनै क्लवमा आवद्ध हुनुभएको थियो,भन्ने सुनेको थिए,हो भने,त्यँहा के कारणले छोड्नुपर्यौ ?
-मैले जापान आएको केहि समयमा नै जापानीज क्लवमा ट्रायल दिने मौका पाए।सिजुओका मा रहेको My FC (माई एफसी) क्लव जुन क्लव अहिले जापानको J3 (जे थ्री) खेल्दैछ,उसैको अर्को क्लव Numazu (नुमाजु) मा छ जुन हाल J8 (जे एट) खेल्दैछ जुन क्लवमा नेपालका स्टार खेलाडी सोन्तोष साहुँखलक दाई नि हुनुहुन्थ्यौ,उहाँ संगै खेल्ने ठुलो अवसर मिलेको थियो।जुन क्लवमा सबै भन्दा सानो उमेरको खेलाडी म थिए।

त्यो समयमा जापानीज भाषाको कमीले गर्दा मैले त्यो क्लव छाड्न पर्यौ।जहाँ जान मलाई हरेक दिन २ घण्टा ३० मिनेट जति समय लाग्थ्यौ,र पैसा पनि प्रत्येक दिन २ हजार देखि २५ सय सम्म खर्च हुन्थ्यौ।त्यसमै पढाई,कामको समय,भाषाको कमि र पैसाको अभावले गर्दा उक्त क्लव छाड्न वाध्य भए।

त्यसपछि फेरी मैले २०२१ मा मैले जापानको J8 (जे एट)स्थानमा रहेको क्लवमा आबद्ध हुने मौका पाए।झण्डै २ हप्ताको अभ्यास पछि उक्त क्लवबाट म्याच खेल्ने अवसर पाए।२०२१-४-१७ मा भएको उक्त खेलमा मलाई पहिलो सुरुवाती ११ को सेटमा खेलाउने निधो गरे कोचले।खेल जापानको कुनै दाईगाक्कोउको टिम संग रहेको थियो।

खेलको दौरानमा लगभग २५ औं मिनेटमा मेरो देब्रे खुट्टामा चोट लाग्न पुग्यौ।र हस्पिटलमा गएर चेकअप गराउदा देब्रे घुडाको ACL (एसिएल)च्यात्तिएको रिर्पोट आयो।जसको उपचारका लागी २ पटक सल्यकृया पनि गरे अहिले भने मेरो खुट्टामा धेरै सुधार भएको छ र आजकाल म खेल्न थालेको छु।

१०. त्यसोभए “अब यहाँ त यस्तो कुरामा अनुभव पनि लिईसकेको खेलाडी हुनुहुन्छ,”नेपालबाट केहि राम्रा नेपाली खेलाडी जापान आएर फुटबलमा भविश्य बनाउने सोच पनि बनाएका छन् होला,त्यस्ता खेलाडी साथीहरुलाई के भन्न चहानुहुन्छ? र यहाँको कुनै पनि ग्रेडको क्लव संग आवद्ध हुन कत्तीको सम्भावना देख्नुहुन्छ ?
-हाल जापान मात्र नभएर अन्य देशका लागी पनि विदेश पलायन हुने खेलाडीको संख्या बढ्दो छ।यो एउटा खेलाडी र देशको लागि निकै पिडा दायक समय हो।जापान आएर फुटबलमा भविष्य बनाउन सकिदैन त म भन्दिन तर त्यसका लागि धेरै कुराको आवश्यक पर्छ।पैसा,यहाँको भाषा,र उचित समय निकालेर फुटबल खेल्छु भन्नेका लागी भने अवसर धेरै नै पाईने गर्छ।खेलप्रतिको लगाव,कडा मेहेनत र लगनशिलता कायम राख्न सक्ने हो भने धेरै राम्रो क्लव बाट पनि खेल्ने अवसर नआउने भने हैन्।

११.उसो भए तपाईले देखेको र भोगेको आधारमा जापानको जुनसुकै ग्रेडको क्लवमा आवद्ध हुन के कस्ता कुराहरु हुन जरुरी छ?
-मैले माथी पनि लगभग भनिसके “हामी विदेशमा पढ्न र केहि थोरै भएपनि आय आर्जनको लागी जापान या भनौं अन्य मुलुकमा पलायन हुने गर्छौ।”त्यो बाबजुँद पनि खेलप्रेमीले कुनै खेलप्रती निरन्तरता दिई राख्यौ भने त्यसका लागि थोरै बाटोभने अवश्य छ।

नेपालको खेलको लेभलले अलि विदेशमा राम्रो टिममा खेल्न गाह्रो हुने गर्छ।त्यसका लागी धेरै मेहेनत परिश्रम खेलप्रति लगाव र लगनशिल भएर फुटबल प्रति निरन्तरता दिने हो भने जापानको उच्च लेभल सम्म त म भन्दिन तर राम्रो क्लवमा भने अवश्य अवसर पाईन्छ।

१२. यो त भयो “उनम जी”यहाँको फुटबल गतिविधीप्रती संक्षिप्त कुराकानी,तपाईसंग यो कुराकानी गर्ने सन्दर्भमा नेपालमा हुने फुबल गतिविधीका विषयमा थोरै भएनी कुराकानी गरिहाल्न मन लाग्यौ,तपाई राम्रै फुटबल क्लवबाट फुटबल खेल्दै हुर्केको मान्छे पछिल्लो समय विदेशमा बसेर नेपालको फुटबल गतिविधीप्रती यहाँको धारणा के छ?
-म विदेशमा भए पनि नेपाली फुटबललाई भने फ्लोअप अर्थात हेरिरहेको हुन्छु,म नेपालमा हुँदा खेरीको खेल अवस्था र अहिलेको खेल अवस्थामा धेरै कुराहरु सुधारिएको देखेको छु।जसले गर्दा म
बाहिर भए पनि यसले एक प्रकारको खुशी मिल्ने गर्छ।

१३.नेपालमा अहिले खेलाडीहरु धमाधम विदेश पलायन भैईरहेका छन्,यो त यहाँलाई राम्रो संग थाहा नै छ?नेपालमा क्लव व्यवसायी ढंगले चल्न नसकेको हो कि खेलाडी?
-एकदमै राम्रो अनि मार्मीक प्रश्न गर्नु भयो त्यसको लागी धेरै धेरै धन्यवाद दाई!हरेक दिन युवा खेलाडीहरु नेपाल छाड्न बाध्य छन्।नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै झण्डै एक दशक फुटबल खेल खेल्दै आएकाहरु पनि हाल आफ्नो खेल जिवनलाई अन्त्य गर्दै जन्म भुमी अनी आफ्नो प्राण भन्दा प्यारो परिवारलाई त्यागेर कतिपय विदेश पलायन भैईसकेका छन् त कति हुदैँछन्।यो वास्तवमै देशको लागी र भर्खरै खेल जिवनमा पाईला टेकेका हरुको लागी ठुलो चिन्ता र चुनौतिको विषय बनेको छ।

“एन्फाको कार्य क्लवले गर्ने र देशको लागी खेल्ने खेलाडीलाई राष्ट्रले उचित व्यवस्थापन नगरेको कारण आज नेपाली स्टार खेलाडीले देश छाड्न बाध्य भएका छन्।त्यो पनि एउटा राम्रो भविष्यको खोजीमा!”नेपालमा खेलाडी क्लव र नेपालको एन्फाको व्यवस्था व्यवस्थीत ढङ्गबाट चल्न नसकेको नतिजा हो।

१४. यसै सन्दर्भमा मैले अर्को प्रसंग पनि जोडिहाले अहिले नेपालमा “मोफसल” गोल्डकप प्रतियोगिता पनि राम्रो संग समयमा मै हुदैन्, ठुला धनराशीका लिग खेलहरुको त कुरै नगरम तसर्थ दर्जनौ राष्ट्रिय खेलाडी विदेश पलायन भैईसके,“बि”डिभिजन खेलेको एउटा अनुभवी खेलाडी स्वयंम तपाई पनि विदेशमै हुनुहुन्छ,खेलाडीलाई चलायमान बनाउन क्लवले कस्तो किसिमको भुमिका निभाउनु पर्छ, यस विषयमा के भन्नु हुन्छ?
-आजकाल “मोफसल”कै भरमा नेपाली खेलाडी बाचेको देखिन्छ।ठुला धनराशीको “मोफसल”होस या साना तिना गोल्डकप होस्,यसकै आधारमा भनौ या भरमा आज धेरै नेपाली खेलाडीको घरमा चुलो बलेको देखिन्छ।देशमा लिग खेल कैले हुने कहाँ हुने कुनै टुङ्गौ छैन्।लिग खेलको निश्चत क्यालेण्डर छैन्,बल्ल तल्ल भएपनी १ देखि २ महिनाको अवधी सम्म हुन्छ।अनि खेलाडीको २ महिनाको तलव बढीमा भए ५० हजार देखि १ लाख सम्म हुने गर्छ।

“त्यती पैसाले बाँकि १० महिना कसरी धान्ने एक पटक यो कुरालाई गहन रुपमा सम्झि हेरौं त” अनी १ लाखले एक वर्ष कसरी पुर्याउने!कति पिदाडायीक छ,खेलाडीको खेल जिवन“यदि एन्फाले सोचेर सहि ढङ्गबाट लिग संचालन गर्ने हरेक वर्षको लिग खेलहरु निश्चित क्यालेण्डर गराई संचालन गर्ने हो भने र ”मोफसल”मा पनि राम्रो धनराशीको खेल आयोजना हुने हो भने मात्र पो खेलाडीको जिवनमा सुधार आउला।

१५.तपाईको विचारमा नेपाल सरकारले राम्रा खेलाडीहरुलाई विदेश पलायन हुन नदिई स्वदेशमै रोक्न के के गर्नुपर्छ जस्तो लाग्छ ?
-मेरो विचारमा नेपाल सरकारले सर्वप्रथम त खेलाडीको आधारभुत समस्या समाधान गर्दिन पर्यौ,“जस्तो कि उनिहरुको बिमा गर्दिने तलब बढाईदिने”र नेपालमा हुने लिग समयमा गराउने गरेमा आफैं खेलाडीहरुको जिवन सुधार हुने कुरामा म विश्वस्त छु।खेलाडी खेल खेलुन्जेल मात्र नभएर खेल जिवन पछिको लागि पनि सरकारले दिर्घकालिन रुपमा सोच्दिए राम्रो हुने थियो,जस्तो लाग्छ।

१६.नेपालमा राष्ट्रिय खेलाडी छनोट या भनौ क्लवकै लागि छनोट गर्दा राम्रालाई भन्दा आफ्नालाई प्राथमिकता दियो,विकट क्षेत्रका खेलाडीहरुको त्यहाँसम्म पहुँच पुगेन भन्ने खेलाडीको बारम्बार गुनासो सुन्नमा आउछ,यो खेलाडी छनोट प्रकृयाको विषयमा के भन्नुहुन्छ ?
– यो त नेपालमा पहिले देखि नै चलि आएको चलन भन्दा फरक नहोला।किन भने फुटबल जगतमा मात्रै नभई हरेक क्षेत्रमा यसको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा असर भनौं या प्रभाव आएको पाईन्छ।सबै खेलाडीहरु आफ्नै मान्छेको भनसुनको कारणले राष्ट्रिय टिममा छन्, भन्दा उपयुक्त हुदैन्, किनभने कतिपय खेलाडी आफ्नो मुलत: आफ्नो कला र प्रतिभाको कारणले पनि राष्ट्रिय टोलीमा छन्।तर आफ्ना मान्छे भएमा केहि हद सम्म पहल हुने र राष्ट्रिय टोलीको छनोटमा पर्ने कुरा भने झुटो हैन्।

१७.खेलाडीको छनोट प्रकृयाको विषयमा कुरा गर्दै गर्दै अर्को प्रसंग जोड्न मन लाग्यौ“उनम जी” जस्तो नेपालबाट विदेशी क्लवमा गएर खेल्ने नेपाली खेलाडीहरु त कमै छन् तर गईहाले भनेपनि प्राय एजेण्डबाट जान्छन् भन्ने सुनेको छु, के यो साँचो हो?हो भने नेपालमा एजेण्डको हाबि कसरी भयो जस्तो लाग्छ,के यो आवश्यक छ र?
-एजेण्डको कुरा गर्दा मलाई पूर्ण रुपमा यो विषयमा जानकारी नभएतापनि केहि जानेको सुनेको कुरा भए पछि अवश्य जानकारी गराउछु।र अहिले नेपालको कुरा गर्दा यस्तो छ कि,यदि खेलाडीको राम्रो लिङंक भनौं या सम्बन्ध उच्च भनौं अन्तराष्ट्रिय जगतका क्लव संग चिनजानले गएको पाईदैन्।

किनभने नेपाल एउटा यस्तो सानो देश हो जसलाई खेलको मात्राले संसारमा कमै चिन्ने गर्छन्।आफ्नो च्यानल राम्रो नभएको अनी ठुला क्लव संग राम्रो लिङंक नभएको कारण एजेण्डबाट आएको प्रस्तावलाई सहर्ष स्विकार गर्ने गरेको पाईन्छ।एजेण्डबाट जादा भाषामा हुने समस्या अन्य कुरा हरुमा पनि एजेण्ड संग डिल गरेर जादा सहज हुने हुदाँ त्यस अवसरलाई नेपाली खेलाडीले सहज ढंगबाट लिदै आएको पाईन्छ।

१८.अब यहाँलाई अन्तीम प्रश्न “उनम जी” सबैलाई अन्त्यमा “म”एउटै प्रश्न सोध्ने गर्छु समस्त खेलकुद पक्षलाई सकारात्मक विकाशको बाटोबाट उज्यालो तर्फ डोर्याउनका लागी मैले यहाँलाई सोध्न छुट्याएका प्रश्न भए, र यहाँलाई आजको कुराकानीमा भन्नै पर्ने केहि कुरा छन् भने बताईदिनुहोस् न ?
-जतिसुकै कुरा गरेपनि फुटबल प्रतिको माया मोह र लगाव सायदै वर्णन गरेर सकिदैन होला,जस्तो मलाई लाग्छ।“नेपालको खेलाडीमा क्षमता नभएको हैन्” त्यो क्षमता र प्रतिभा देखाउने उचित र सहि ठाँउ नभएको अनुभव गरिराको हुन्छु।

मैले खेल जिवनमा लागेर थोरै कुरा गुमाए तापनि धेरै कुराको अनुभव,सफलता हासिल गरेको छु,“जस्तो लाग्छ मलाई”म जहाँ भएतापनि जस्तो सुकै अवस्थामा भए पनि “म मेरो फुटबल” र नेपाली फुटबलमा सरिक रहनु हुने सबैमा मेरो अथाहा माया रहनेछ।हरेक घडिमा म फुटबल खेल्नेछु।

१९.हुन्छ, “उनम जी” जापानको यती व्यस्त समयको बाबजुँद पनी हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो,समय र कुराकानीका लागी यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।
-अनि विशेष धन्यवाद दुर्लभ दाई अनि हजुरको बिहानी अनलाईन डटकमका साथै शुभ चिन्तक हरुमा मेरो न्यानो माया।मलाई यसरी आफ्नो कुरा राख्न यो मौका दिनु भएकोमा एकदम धेरै खुशी छु र आफुलाई भाग्य मानी ठानेको छु!
जय नेपाल !! जय फुटबल !! यसरी नै मलाई र नेपाली फुटबल जगतलाई माया गरिदिनुहुन अनुरोध गर्दछु ।धन्यवाद !!

नयाँदिल्ली,पुस,२७-भारतले कोरोनाभाइरस विरुद्धको खोप यही शनिवारदेखि आम सर्वसाधारणलाई प्रदान गर्न थाल्ने बताएको छ ।     
सुरक्षा चिन्ता, कमजोर पूर्वाधार र आम जनतामा रहेको सन्देहबीच झण्डै १ अर्ब ३० करोड जनतालाई खोप दिने कार्य निकै जटिल हुनेछ ।

त्यहीकारण पहिलो प्राथमिकतामा राखेर सरकारले जुलाईसम्ममा करीब ३० करोड मानिसलाई खोप दिने तयारी शुरु गरेको छ ।भारत विश्वमै सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको दोस्रो मुलुक हो । भारतमा भन्दा चीनको जनसंख्या बढी छ ।

खोपका लागि ७०० जिल्लामा करीब १ लाख ५० हजार कर्मचारी परिचालन गरिएको छ।उनीहरुले तालिम समेतका आवश्यक जानकारी दिइएको छ ।भारतले आपतकालीन प्रयोगका लागि भन्दै पहिलो चरणमा ३ करोड स्वास्थ्यकर्मी तथा ५० वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका व्यक्ति तथा स्वास्थ्य जोखिममा रहेका २७ करोड व्यक्तिलाई खोप दिने तयारी गरेको छ ।

अधिकारीहरुले पोलियो र अर्बुद रोगसम्बन्धी बालबालिकालाई नियमित खोप दिइरहेकाले कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाउन त्यति समस्या नहुने बताएका छन्।राष्ट्रिय खोप इन्स्टिच्यूटका सत्यजित राठले बालबालिकालाई खोप लगाउनुभन्दा कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाउनु निकै जटिल र चुनौतीपूर्ण रहेको बताए ।    

भारतले प्रयोगमा ल्याउन लागेका खोपहरुमा अस्ट्राजेनिकाले स्थानीय साझेदारी सेरम इन्स्टिच्यूटसँग मिलेर तयार पारेको कोभिसिल्ड र भारत बायोटेकले विकास गरेको कोभ्याक्सिन रहेका छन् । यी दुबै खोपलाई चिसो ठाउँमा राख्नुपर्ने हुन्छ ।

सरकारले २९ हजार चिस्यान विन्दुहरु, २४० ओटा कुलर, ७० ओटा फ्रिजर, ४५ हजार रेफ्रिजेरेटर, ४१ हजार डिपफ्रिज र ३०० ओटा सोलार रेफ्रिजेरेटरको व्यवस्था गरेको छ ।

कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट १ लाख ५० हजारभन्दा बढी व्यक्तिको ज्यान गइसकेको छ । कोरोना भाइरसका कारण भारत विश्वमै आर्थिक रुपमा सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ, र लाखौं मानिसले आफ्नो रोजगारी गुमाएका छन् ।  हालै भारतका १८ हजार व्यक्तिमा गरिएको सर्वेक्षणमा झण्डै ६९ प्रतिशतले कोभिड–१९ को खोप लिन आफूहरुलाई हतारो नभएको बताएका थिए ।

सेरम इन्स्टिच्यूटले भारतमा आफूले उत्पादन गरेको खोप व्यक्ति र संस्थालाई पनि बेच्ने गरी अनुमति पाएको छ । सेरमको खोप भारतमा भारु १हजार तोकिएको छ ।रासस/ एएफपी

फुकुओका,जापान,भदौ,१६-विश्वव्यापी फैलिरहेको कोरोना भाईरस (कोभिड-१९) का कारण विश्वभर लाखौंले ज्यान गुमाई सकेका छन्,भने धेरैले रोजगारी गुमाएका छन्।यतिबेला विश्वको अर्थतन्त्र तहस नहस भएको छ । बेरोजगारीको संख्या ह्वात्तै बढेको छ । 

विशेष गरि यसको सबैभन्दा ठुलो असर विदेशीलाई परेको छ । यो कोराना भाईरसले शिक्षा क्षेत्रमा पनि उत्तिकै नोक्सानी पुर्याएको छ । ईन्टरनेटको पहुॅंच हुने देशले जुम एप्लिकेशन मार्फत अनलाईन कक्षा सुरुवात गरेका छन्,भने ईन्टरनेटको पहुॅंच नहुने देशहरुले विद्यार्थीको मुल्याकंनको आधारमा नम्बर दिएर पास बनाउन बाध्य भएको छ । 

यसले भोलीको दिनमा विद्यार्थीको भविश्य के हुने हो, भन्नेमा अभिभावक एकदमै चिन्तित देखिएका छन् । यसै सन्दर्भमा हामीले जापानमा अध्ययनको सिलसिलामा आएका विद्यार्थीमा तत्काल देखा परेको समस्याको बिषयमा जान्ने कोसिस गरेका छौं । यसका लागि हामीले जापानमा एक दशक भन्दा बढी बसाई पार गरिसक्नु भएका र जापानमा शिक्षा क्षेत्रमा काम गर्दै आउनु भएका व्यक्ती अर्थात नेपाल आदिबासी जनजाति महासंघ क्युस्युका संयोजक भिम बहादुर गुरुङ  संग कुराकानी गरेका छौं । 

(उहाॅं संग गरिएको कुराकानी जस्ताको त्यस्तै )
१. बिहानी अनलाईन डटकममा तपाईलाई हार्दिक स्वागत छ ?
-धेरै धेरै धन्यबाद हजुर !!

आजहामी यहाॅंसंग पछिल्लो समय नेपाली विद्यार्थीमा कोरोना भाईरसका कारण देखिएका काम र पढाईका समस्याका बारेमा कुराकानी गर्ने कोसिस गर्नेछौं ।

२. यहाॅलाई पहिलो प्रश्न धेरै विद्यार्थीको समस्या छ, (निहोन्गो गाक्को)भाषा विद्यालय पढेर सकेपछि के पढ्ने, के विषय पढ्दा राम्रो हुन्छ, कहाॅं जाने भन्ने यावत समस्या छ, यस्तो दोधारमा परेको विद्यार्थीका लागि के सल्लाह सुझाव दिनुहुन्छ ?
-के विषयमा पढ्दा राम्रो हुन्छ भन्ने कुरा सबै भन्दा पहिला विद्यार्थीमा भर पर्छ।तपाई केमा दक्ष हुनुहुन्छ अनि केमा र कुन विषयमा ईच्छा राख्नु हुन्छ, त्यसमा निर्भर गर्दछ । तपाई अरुको लहलहैमा लागेर आफ्नो ईच्छालाई कुण्ठित बनाएर यानकी ईच्छा बिपरित तपाइले आफ्नो पढाइलाई अगाडी बढाउनु भयो भने तपाई असफल हुने सम्भावना धेरै हुन्छ।

यहाँ हरेक किसिमका बिषयमा तपाइले पढ्न पाउनुहुन्छ ।त्यसैले तपाइलाई ईच्छा शक्ती जे मा छ जुन कुरामा तपाई दक्ष हुनुहुन्छ त्यहि बिषयमा पढ्नु नै उत्तम हुन्छ।त्यहि गर्नु होला भन्न चाहान्छु। साथै पढ्दा खेरि सकेसम्म युनिभर्सिटीमा पढ्दा राम्रो हुन्छ यसमा दुइ मत छैन।यहि सुझाव दिन चाहान्छु ।।

३. जस्तो सर अर्को अहिलेको जटिल समस्या भनेको कोरोनाका कारण सेनमोन गाक्को र दाईगाकु पढेर सकिसकेकाले अझै वर्किङ भिषामा काम गर्न पाईरहेका छैनन्, अब उनीहरुको भिषा पनी सकिन थालिसक्यो यस्तो अवस्थामा वर्किङमा भिषा परिवर्तन गर्न कसरी सकिन्छ ?
-कोरोनाले गर्दा यो बिषय एकदमै गहन बिषय बन्न आएको छ। त्यसैले अहिले जापानीजहरु देखि हजारौं बिदेशीहरु यसको असर भोग्दै आइराखेको र भोग्न बाध्य भएको छ,त्यसमाथि बिदेशी बिधार्थिहरु यसको चपेटामा परेका छन्।

गत वर्ष भोकेसनल बिधालय अनि युनिभर्सिटी सकेर बस्नेहरु धेरै जसोले काम गर्ने अनुमति(नाइतेइ) प्राप्त कम्पनीले अनुमति क्यन्सेल गरिदिने अनि काम गर्न थालि सकेका हरुलाई पनि काममा नराख्ने किसिमका घटनाहरुलाई लिएर मलाई फोन गर्ने सल्लाह माग्ने हरु धेरै छन्।

यो हिसाबले हेर्दा यहाँ कम्पनीहरु आफै धराप यानकी समस्या परेको छ,भको कामदारहरुलाई पनि काममा राख्न नसकिने स्थितिमा छन् । नयाॅं हाल्ने कुरा त हुदैहुदैन तर पनि कतिपय नयाॅं खोलेका कम्पनीहरु अनि कोरोनाको कुनै पनि असर नपर्ने कम्पनीहरुले भने कामदार माग गर्ने अनि कामदार नियुक्त्त गरिराखेकै छन्।

गारो छ तर कति पनि काम नपाउने भन्ने चाही होईन, त्यसैले काम पाउदैन ,सकिदैन भनेर केहि नगरिकन बसेमा झन् काम पाउने सम्भावना कम हुने हुनाले तपाइले गर्न सकिने ठाॅंउबाट उठेर काम खोज्ने ,चारैतिर बुझ्ने आफु भन्दा माथि जाने बुझेकहारुसंग बुझ्ने अनि जापानमा काम खोज्दिने कम्पनिहरुसंग सम्पर्क गर्ने हेलो वोर्क भन्ने ठाॅंउमा गएर बुझ्ने आफ्नो समस्या राख्ने गर्ने गर्नुभयो भने तपाइले केहि न केहि राहत अबस्य पाउनुहुनेछ।

४. तोकुतेई गिनोउ परिक्षाको बारेमा धेरै विद्यार्थीहरु अहिले पनि अनविज्ञ छन्।यो परिक्षा पास गर्दा विद्यार्थीलाई कस्तो अवस्थामा फाईदा हुन्छ,यसबारेमा प्रष्ट पार्दिनुहोस् ?
-तोकुतेइ गिनोउ भिजा यानकी बिशेष शिप भिजा जापानमा कामदारको संख्या घट्दै गको अबस्थामा विदेशबाट दक्ष कामदार भित्र्याई त्यसलाई परिपूर्ति गर्ने हिसाबले २०१९/४ बाट लागु हुने गरि बनाएको नयाॅं भिजा हो। र जापानिज भाषा एन ४ लेबल र जापान सरकारले तोकेको १४ ओटा कामको सेक्टर मध्यको आफुलाई काम गर्न इच्छुक भएको कामको परिक्षामा यदि पास हुनु भएको खण्डमा यो भिजाको लागि तपाई दक्ष काम गर्ने ब्यक्ति हुनुहुनेछ।

५. तोकुतेई गिनोउ परिक्षा पास गरेर वर्किङ गर्दा निश्चित अबधीको लागि मात्र भिषा दिन्छ,त्यो सकिएपछि नेपाल फर्किनु पर्छ भन्ने धेरैको बुझाई छ,यस विषयमा पनी स्पष्ट पार्दिनुहोस् ?
-यसको तोकेको समयअबधि भनेको ५ वर्ष हुनेछ तर ५ बर्षको अबधिमा अन्य भिजा कामदार भिजा बिधार्थी भिजा,बिजिनेस भिजामा पनि परिबर्तन गर्न सक्नुहुने। निश्चित समयको लागि भिषा दिएता पनि पछि गएर अन्य कामदार भिषामा परिवर्तन गर्न मिल्ने भएको हुॅंदा नेपाल फर्किनु पर्ने भन्ने हुॅंदैन !!

६. नेपालबाट स्नातक तह पुरा गरि जापान आएकाले वर्किङ भिषाको लागि कसरी आवेदन दिन सक्छन् त्यसका प्रकृयाहरु के के हुन् ?
-नेपालबाट स्नातक तह पुरा गरि जापान आएकाहरुले यहाको उच्च बिधालय अध्ययन नगरिकन आफुले नेपालमा जुन बिसयमा स्नातक गर्नु भएको सोहि बिषय सम्बन्धि मात्र कामदारको रुपमा काम गर्ने भिजा प्राप्त गर्न सकिनेछ।

प्रक्रियाको कुरा गर्नुहुन्छ भने तपाइले कम्पनि खोज्न पर्यो त्यसको लागि सर्बप्रथम काम खोजिदिने कम्पनिसंग परामर्स गर्नु पर्यो अनि अथवा अन्य माध्यमबाट पनि तपाइले खोज्न सक्नुहुनेछ।यदि त्यस्ता कम्पनीले तपाइ संग म्याच हुने कम्पनि खोजिदिन सक्यो भने त्यहाबाट तपाइको इन्टरभ्यूको लागि फेस गर्नुपर्छ र यदि इन्टरभ्यूबाट पास भएपछी कम्पनिले तपाइलाइ तपाइँ चाहि यो कम्पनीको लागि योग्य हुनुहुन्छ भन्ने अनौपचारिक प्रस्ताव दिइनेछ।

त्यो अनौपचारिक प्रस्ताव प्राप्त पश्चात तपाइको कामको बारेमा कनट्र्याक्ट हुन्छ त्यसपछि तपाइको भिजा परिबर्तनको प्रक्रिया गरिनेछ। लगभग भिजा प्रक्रिया गरेको २हप्ता देखि ३महिना सम्ममा तपाइको भिजा पनि आउछ र तपाई आफ्नो काम सुरु गर्न सक्नुहुनेछ।

७. जस्तो अर्को कुरा सर यहाॅं सेनमोन अथवा दाईगाकुमा जुन विषय लिएर पढेका हुन्छन् । त्यहि विषय अर्न्तगत काम खोज्नु पर्छ भन्ने पनि छ, के पढेको विषय अनुसार नै काम खोज्नु पर्ने हो ?  
-यो चाॅहि एकदमै सहि हो । सेनमोन गाक्कोउ यानकी भोकेसनल बिधालय र युनिभर्सिटीमा पढ्नेहरुले जुन तपाइले पढ्नु भएको हो पढ्नु भएकै बिसयमा मात्र काम गर्न सकिनेछ। यो कुरा एकदम सहि हो।

८. वर्किङ गराईदिने परामर्शहरुद्धारा के कस्ता सहयोग रहदै आएको छ ?
– तपाइले पढ्नु भएको बिषय र तपाइले प्राप्त गर्नु भएको योग्यता अनुसारनै उहाहरुले त्यहि अनुसार काम लगाईदिने गर्दछन्। यदि पढेको भन्दा अरु क्षेत्रमा काम लगाउने र काम लगाइदिने हो भने त्यो गैरकानुनि हुन जान्छ भिजा नआउने समस्या हुन्छ।

९. वर्किङमा भिषा परिवर्तन गर्दा धेरै जनाको गुनासो सुन्ने गरिन्छ, एजेन्टले धेरै पैसा लियो भन्ने कुरामा के भन्नुहुन्छ ?
-यो आफु मजबुत नहुनु नै यसको मुख्य समस्या हो। यदि तपाई दक्ष र सक्षम हुनुहुन्छ भने तपाइले कम्पनि खोज्न पर्दैन ताकि तपाईलाई खोज्न कम्पनी आउने ठाॅंउ हो। त्यसैले तपाई दक्ष र सक्षम हुने कोशिस गर्नुहोस। तर यो कुरा पक्का होकी दलालहरु भने यहाँ प्रसस्त्तै छन्।

१०. अब विद्यार्थीले एजेन्ट विना कुनै एउटा राम्रो कम्पनिमा वर्किङ गर्नको लागि के गर्दा राम्रो हुन्छ,जस्तो तपाईलाई लाग्छ ?
– सबैभन्दा तपाई पहिले भाषा बनाउनुहोस् आफु दक्ष र सक्षम हुनुहुन्छ,भने तपाईले होईन तपाईलाई राम्रो कम्पनी खोज्दै आउने ठाॅंउ हो । 

११. हुन्छ सर यती व्यस्त समयको बाबजुॅंद पनि हामीलाई समय दिएर कुराकानी गर्दिनुभयो यहाॅंलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।
-अहिलेको जल्दोबल्दो समस्यामा आफ्ना विचार राख्ने मौका दिनुभएकोमा यहाॅंलाई पनि धेरै धेरै धन्यबाद सर !!

नेपाली महिला फुटबलको यतिबेला नेपालमा निकै चर्चा दिन प्रतिदिन चुलिदै गएको छ । पहिले भन्दा अहिले नेपालमा महिला खेलाडीलाई फुटबल खेल्ने वातावरण विस्तारै सहज बन्दै गएको पाईन्छ । फुटबल खेल संसारमै सबैभन्दा धेरै रुचाइने खेलका रूपमा लिइन्छ।तर संसारभरी नै हेर्ने हो भने महिला फुटबल पुरुषको तुलनामा ओझेलमा परेको देखिन्छ।नेपालमा पहिले महिला खेलको वास्तविकता पनि यहि थियो ।

तर अहिले भने नेपाली महिला फुटबलमा फरकपनता पक्कै आएको छ । पछिल्लो समय नेपालमा महिला फुटबलको लोकप्रियता बढे संगै आज हामीले अन्डर १५ खेलीसकेका एक जना कर्णाली प्रदेशले जन्माएको महिला फुटबलर पुर्णीमा हमाल ठकुरी संग पछिल्लो समय यता महिला फुटबलमा के कस्तो हुँदैंछ, महिला फुटबलको स्तरोन्नतिका निम्ती तपाईको धारणा के छ ? साथै उनले फुटबलमा गरेका संघर्षहरुको बारेमा बुझ्न हामीले उहाँ संग कुराकानी गरेका छौं ।

अब प्रस्तुत छ, उहाँसंग गरिएको कुराकानी जस्ताको त्यस्तै !!

१.”पुर्णीमा” जी तपाईलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?

– धन्यवाद !

२. सन्चै हुनुहुन्छ ?

– हजुर ! अहिले सम्म आरामै छु ।

३.”पुर्णीमा जी” आज हामीले तपाईसंग नेपाली महिला फुटबललाई कसरी राम्रो बनाउन सकिन्छ । नेपाली महिला फुटबलको विकाशका लागि के हुन आवश्यक छ, यीनै बिषय वस्तु संग रहेर नेपाली महिला फुटबल सम्बन्धी समसामयीक केहि कुराकानी गर्न खोजेका छौं ।’पुर्णीमा’ जी यहाँलाई हाम्रो पहिलो प्रश्न तपाईको फुटबल खेलको जिवनी कहाँ बाट सुरुभयो ?

-सर्वप्रथम त मुगु जस्तो विकट जिल्लामा फुटबल भन्ने नै धेरै लाई थाहा छैन् । केहि वर्ष अगाडीको कुरा हो । गाँउमा एउटा संस्था आएको थियो, त्यो संस्थाको नाम मलाई अहिले ठ्याक्कै याद भएन, त्यहि संस्थाले फुटबलको नाम बारेमा सुनाएको थियो । सायद मलाई त्यहि संस्थाले हुनुपर्छ, मुगुमा हामीलाई फुटबल समबन्धी पहिचाहान गराएको, त्यसपछि मुगुका स्कुल लेभलमा पनि फुटबल खेल्ने गरेका थियौं ।

हामीले खेल्ने ति खेल मैदानमा हिँउ परेर सेताम्मे हुने गर्दथे, ति सेताम्मे खेल मैदानमा कति पटक नाङ्गा खुट्टाले फुटबल खेलको अझै झलझल्ती याद आउछ, त्यसरी नै हामी फुटबल खेल्दै गयौं, र मैले पछि जिल्लामा हुने जिल्ला स्तरिय फुटबल खेल्ने मैका पाएको थिए । सम्भव त मेरो आफ्नो फुटबल खेलको यात्रा आफ्नै गाँउ ठाँउबाटै सुरु भएको हो ।

४.नेपाली समाजमा महिलालाई फुटबल खेल्न कत्तीको सहज छ ?

-निकै नै सयम सान्दर्भिक प्रश्न सोध्नुभयो , प्रश्नको लागी यहाँलाई धन्यवाद ।वास्तवमा भन्ने हो भने तपाई हामी सबैलाई थाहा भएको कुरा हो हाम्रो नेपाली समाजमा कुनै पनी काम गर्न गारो छ। त्यो पनी महिलाको त कुरै नगरम, किनकि नेपाल अन्य राष्ट्रको तुलनामा धेरै पछि छ । अरु राष्ट्रको जस्तो हाम्रो नेपालमा महिला मैत्री राष्ट्र अझै भई नसकेको हुँदा यहाँ महिलालाई कुनै पनी काम खुलेर गर्न एकदम कठिन छ । त्यसमा फुटबल त झनै धेरै परको कुरा भयो , केहि फरक काम गर्योकि यहाँ खुट्टा तान्ने प्रवद्धि बढि छ,त्यसैले ती सबै कुरालाई मध्यनजर गर्दै महिलालाई अगाडी बढ्न नेपाली समाजमा एकदमै कठिन छ ।

५.उसो भए ‘पुर्णीमा’ जी के कुराबाट फुटबल खेलमा प्रेरित हुनुभयो ?

-गाँउमै एक जना सुनकाली भन्ने दिदि हुनुहुन्थ्यो, उहाँ पनी फुटबल खेल्ने गर्नुहुन्थ्यो, उहाँ चर्चित नै हुनुहुन्छ, त्यो बेला मलाई उहाँ जस्तै राम्रो खेलेर चर्चीत बन्छु भन्ने मनमा सोच आयो, र उहाँले पनी मलाई बेला बेला भन्नुहुन्थ्यो : दुर्गम भनेर फुटबल खेल्न नछोड्नु भनेर भनिरहनुहुन्थ्यो, र सम्भवत उहाँबाटै प्रेरित भएर र मेरो बाल्यकाल देखि कै रुची भएकोले फुटबल खेल्न सुरुवात गरेको हुँ ।

६.यहाँले अहिले सम्म कती वटा टुर्नामेण्टमा सहभागिता जनाउनु भएको छ ?

-मैले अहिले सम्म ३ वटा टुर्नामेण्टहरु खेलीसकेको छु । फुटसल त धेरै नै खेल्ने गर्दछु ।

७.पछिल्लो समय नेपालमा महिला फुटबल खेलको पनी उत्तीकै लोकप्रियता बढिरहेको छ, नेपालमा अन्य देशको तुलनामा महिला फुटबलको विकास माथी उकास्न नसक्नुमा तपाई के भन्नुहुन्छ ?

-नेपालमा जसरी महिला फुटबलको विकास हुनुपर्थ्यो त्यो पक्कै नभएकै हो । अब नेपालमा पनी महिला फुटबलको विकास माथी उकास्नका निम्ती मलाई लाग्छ, सरकारले महिला फुटबलमा पनी सर्वप्रथम लगानी बढाउनु पर्दछ । महिला फुटबलरहरुको लागि दक्ष पशिक्षकद्धारा प्रयाप्त टेक्निकल्ली ट्रनीङ दिन जरुरी छ , साथै हरेक क्षेत्रमा महिलाको लागि छुट्टै खेल मैदान बनाउन जरुरी छ ।

जसरी पुरुषका लागि मोफसलमा गोल्डकप हुन्छन्, त्यसरी नै महिला फुटबलरको लागि पनी मोफसलमा हुने गोल्डकप हुन आवश्यक छ । जसले गर्दा महिला खेलाडी उत्पादनमा टेवा पुर्याउदछ । अर्को कुरा महिला फुटबलको विकासका लागि बाहिरी पक्षलाई पनी प्रत्साहन गर्न जरुरी छ । तर लगानीले मात्र फुटबलको विकास हुँदैन, त्यसका लागी निती नियमहरु तर्जुमा गर्दा सहि बनाउनुपर्छ, यति भएपछि मात्र नेपाली महिला फुटबलको विकासलाई माथि उकास्न सकिन्छ,जस्तो लाग्छ ।

८. “पुर्णीमा जी” तपाई त एउटा अण्डर १५ पनी खेलिसक्नु भएको छ, तर के कारणले राष्ट्रिय टिममा छनोट हुन सक्नु भएन ?

-यसमा धेरै कारणहरु छन् । मैले नेपालको जर्सी लगाएर राष्ट्रिय टिममा रहेर खेल्नको निम्ती एकदमै मेहेनत गरेको थिए, र अहिले पनि गरिरहेको छु । राष्ट्रको जर्सी लगाएर खेल्ने रहर कसलाई पो हुँदैन र , जब मैले फुटबल खेल्न सुरु गरेपछि म जिल्ला स्तरिय फुटबल खेल्न मुगुबाट सुर्खेत आएको थिए ।

त्यो बेलाको समयमा पहिलो पटक भएर होला सायद हामीले खेल जितेनौं तर म १ जना छनोटमा पर्न सफल भए यसले मेरो झनै फुटबल प्रती आत्मामनोवल बढाईदियो, त्यसपछि म प्रदेश नं. ६ बाट राष्ट्रिय टिम छनोटको लागि खेल्न गए, त्यो खेल लुम्बिनीमा भएको थियो । तर विडम्वनाको कुरा मैले त्यहाँ आफ्नो खेल देखाउन नपाएरै म छनोटमा पर्न सकिन, त्यसपछि मलाई लाग्यो म एकदिन जसरी पनी नेपालको जर्सी लगाएर राष्ट्रिय टिममा रहेर खेल्छु सोचेर अहिले त्यहि अनुरुप मेहेनत गरिरहेको छु । हेरम अब भोलीका दिनमा के हुन्छ, राष्ट्रिय टिममा छनोट हुन त्यतिको कहाँ सजिलो छ र !

९. अर्को कुरा “पुर्णीमा जी” पछिल्लो समय नेपालको फुटबलमा विकास हुन नसक्नुका थुप्रै समस्याका कारणहरु त छन् नै , तर नेपाली महिला खेलकुद जगतमा नातावाद्, कृपावाद कत्तीको हावी भएको छ, के लाग्छ यहाँलाई ?

-यस बिषयमा मलाई के लाग्छ, भने नेपाल कुनै पनी कुरामा सक्षम हुन नसकेको नै नातावाद र कृपावादकै होडबाजीले हो जस्तो लाग्छ।किनकि यहाँ राम्रालाई भन्दा आफ्नालाई प्राथमिकता दिईन्छ । यो फुटबलको क्षेत्रमा मात्र होईन अन्य हरेक क्षेत्रमा यो कुरा लागु छ । यसर्थ राम्राले अवसर पाईरहेका हुदैनन् । त्यसैले नेपाली खेलकुद खस्कदो छ, राष्ट्रको निम्ती खेल्न चाहाने सयौं खेलाडी छन् । उनीहरु अवसर नपाएर विदेश पलायन भएका हुन्छन् । यो एकदमै दु:खद कुरा हो ।

१०. सरकारले महिला फुटबलको क्षेत्रमा विकासको लागि के गर्दिएको भए राम्रो हुनेथियो जस्तो लाग्छ ?

-त्यहि हो मैले अघि नै भनिहाले महिला फुटबलको विकासका लागि सरकारले महिला फुटबलको लागि पनि लगानी बढाउन जरुरी छ । निजी क्षेत्रलाई लगानीका लागि प्रोत्साहन गर्नु पर्छ, हरेक क्षेत्रमा महिलाको लागि अलग्गै स्टडियमहरु बनाउनु पर्छ । किनकि खेलाडीहरु भनेको देशको गहना नभई, अंग हो भन्छु म किनकि गहना त खोलेर पनि राख्न सकिन्छ होईनर , तपाई आफैं भन्नु त त्यसैले खेलाडी पनी राष्ट्रको अंग हो । त्यसैले खेलकुदको क्षेत्रमा लगानीका साथ साथै सहि निती निर्माण तर्जुमा गर्नुपर्छ ।

११. नेपालमा फुटबल खेल्ने खेलाडीको जीवन कष्टकर छ, तपाई हामी सबैलाई थाहा छ , त्यो पनी झनै महिला खेलाडीहरुलाई, अब तपाई जस्तै अवसर नपाएर राम्रो प्रदर्शन गर्न सक्ने महिला खेलाडी पनी थुप्रै छन् , यहाँलाई सरकारले महिला खेलाडी उत्पादन गर्नका लागी के गर्नु पर्छ जस्तो लाग्छ ?

-सर्वप्रथम त सरकारले महिलालाई फुटबल खेल्ने वातावरण सिर्जना गर्न अत्यन्तै आवश्यक छ । किनकि अझै पनि धेरै महिला खेल्ने वातावरण नपाएर गुम्सिएर बसेका छन् । कतिपय घरयसी समस्याका कारण खेल्न पाएका छैनन् होला, भने कतिपय समाजले हेर्ने दृष्टिकोणले गर्दा पनि खेल्न चाहादैन् ।त्यसैले म जस्तै व्यवसायीक तरिकाले खेल्न चाहानेका लागि सरकारले पारिश्रमिक पनी तोक्नु पर्छ । जसले गर्दा महिला खेलाडी उत्पादनमा टेवा पुग्दछ जस्तो लाग्छ ।

१२. नेपाली महिला फुटबलरलाई व्यवसायीक फुटबल खेलेर राम्रो करियर बनाउन कत्तीको सजिलो देख्नुहुन्छ ?

-कुनै पनी काम नगरेपछि असम्भव भन्ने कुरा केहि पनि छैन् । सबै कुरा गरेर त हुने हो होईनर त्यसैले कोसिश गर्नु पर्यो कोसिश नै नगरिकन त कहाँ बाट सफल भईन्छ र त्यसैले म त भन्छु, कोसिश गरौं सबै कुरा सम्भव छ । कुरा आयो नेपालमा महिला खेलाडीमा फुटबलमा लागेर करियर बनाउनेको , अहिलेको सन्दर्भलाई हेर्ने हो भने त अली गारो नै छ , तर पछिल्लो समय जसरी महिला फुटबलको पनी चर्चा चुलिदै गएको छ , यसले गर्दा भविश्यमा महिला खेलाडीको पनी फुटबलमा राम्रै करियर देख्छु म चाँहि !

१३.उसो भए महिला खेलाडीहरुको नेपालमा फुटबलको क्षेत्रमा लागेर करियर बन्न सक्ने सम्भावना छ हैन त?

-आउदा दिनमा छ भनम !

१४.नेपालमा “महिला फुटबल खेलाडीका लागि वर्षमा जम्मा दुईवटा नियमित राष्ट्रिय लिग हुन्छन्। प्रशिक्षण पनि नियमति छैन् भन्ने गुनासो पनी सुनिन्छ, यस बिषयमा के भन्नुहुन्छ ?

-नेपालमा महिला खेलाडीका लागि वर्षमा २ वटा मात्र राष्ट्रिय लिग हुने गरेको छ । यसलाई बढाईनु पर्छ । पुरुषको जस्तै मोफसलमा हुने ठुलो धनराशीको गोल्डकप हुन जरुरी छ । महिला खेलाडीका लागि खानपिनको डाईट देखि लिएर सबै कुरा हुन जरुरत थान्दछु । अब आयो प्रशिक्षक, कुनै पनी कुरा गर्नु पुर्व त्यो कामको बारेमा सिकाउने गुरु नै छैन्, भने कसरि सिक्ने अब तपाई आफैं भन्नुस ड्राईभर बिना गाडी चल्छ त ? त्यसैले महिला खेलाडीका लागि दक्ष प्रशिक्षक हुन अती आवश्यक छ । प्रशिक्षक राम्रो भएर मात्र पनि काम छैन् यसको लागि सहि निती हुनुपर्छ , खेलकुदको क्षेत्रमा राजनीतीक हुनुहुदैन् ।

१५.”पुर्णीमा जी” महिला फुटबललाई नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाका विभागीय टिमले मात्र जोगाइ राखेको देखिन्छ, फुटबलका अन्य विभन्न क्लवहरु पनी छन् , महिला फुटबलमा क्लवहरुको महत्व कत्तीको देख्नुहुन्छ ।

-यसमा दुईमत नै छैन, जसरी नेपाल प्रहरी, शसस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाको विभागीय टिमले महिला फुटबलको शाख जोगाएको छ, भन्ने कुरामा यस कुरामा सर्हानीय व्यक्त गर्नै पर्छ । मलाई लाग्छ सायद यी तिनवटा विभागीय टिमले महिला फुटबलको शाख नजोगाएको भए आज महिला फुटबल यहाँ सम्म पुग्ने थिएन् । त्यसैले जसरी विभागीय टिमले महिला खेलाडी उत्पादन गर्दछ, त्यस्तै हाल नेपालमा भएका क्लवहरुले पनी महिला खेलाडी उत्पादनमा ध्यान दिन जरुरी छ ।

महिला खेलाडीलाई क्लवबाट व्यवसायीक तरिकाले खेल्ने वातावरण सिर्जना गरेमा अन्य सयौंको संख्यामा महिला खेलाडी उत्पादन गर्न सहयोग पुग्छ जस्तो लाग्छ । किनकि विभागिय टिमबाट खेल्नको लागि सुरुमा त छनोट हुन गारो छ । पावर भएकाहरु मात्र छनोट हुने प्रवद्धि बढी छ नेपालमा, यसले गर्दा राम्रा खेलाडीले अवसर नपाएर वन्चीत भएका हुन्छन् । त्यसैले महिला खेलाडी उत्पादनका लागी क्लवको महत्वपुर्ण भुमिका रहेको छ ।

१६. अहिले सम्म प्रायः पुरुषहरूकै खेलको चर्चा हुने गर्छ र दर्शक पनि उनीहरूकै खेलमा बाक्लो उपस्थीती हुने गर्छ।तर यहाँले फुटबल खेलिसकेपछि नेपाली समाजले महिला फुटबललाई हेर्ने दृष्टिकोण कस्तो पाउनुभयो ?

-हाम्रो नेपाली समाजमा अझै पनी खेलकुद सम्बन्धी शिक्षाको पहुँच पुगेको छैन् । किनकि खेलकुदलाई हेर्ने दृष्टिकोण एकदमै फरक छ, नेपाली समाजमा ! त्यो पनी स्कुल पढ्दा कसको परिवारले खेल्न दिन्छ र , त्यसैमा खेली हाल्यौ भने पनी कती गाली खानुपर्छ कतिले त परिवारबाट कुटाई नै खान्छन् । बाल्यकालमा घर परिवारको डर त्रास र भागि भागि नखेलेको सायद कुनै खेलाडी छैनन् होला ।

यसर्थ समाजले हेर्ने दृष्टिकोण पनी एकदमै फरक हुन्छ। फलनाको छोरीले यस्तो खेल्छ,उस्तो गर्छ यस्तै त हो नी गाँउघर तिरको कुरा, समाजका छरछिमेकीले बारम्बार भन्ने गर्छन, त्यस्तो खेल खेलेर के हुन्छ, छोरी मान्छेले, त्यस्तो गर्न हुन्न छोरी मान्छेले फुटबल खेलेर के हुन्छ भन्ने खालको तर्क गर्छन् । त्यसैले महिलाको खेल प्रती हेर्ने दृष्टिकोण गाउँघरतिर अझै परिवर्तन भएको छैन् । यी तथनाम चुनौतीको बाबजुँद पनि म मेरो फुटबल खेलेरै सपना पुरा गर्ने अठोटका साथ लागिपरिरहेको छु । एकदिन राष्ट्रको जर्सी लगाएर राष्ट्रिय टिममा रहेर खेल्न दौरानमा लागि परेको छु ।

१७. धेरै त्यस्ता महिला खेलाडी होलान्, जो परिवार र समाजको हेर्ने दृष्टिकोणबाट पछि परेका छन् , उनीहरुका निम्ती के भन्नुहुन्छ ?

-तपाईको ईच्छा छ, भने त्यो प्रती लागिरहनुहोस् एकदिन अवश्य सफल भईन्छ भन्छु, किनकि जहाँ ईच्छा शक्ती छ,त्यहाँ समस्याको उपाय अपनाएर अगाडी बढ्नु पर्छ । आफ्नो रुचीलाई कसैले नकार्दैमा त्यो आफूले गर्न चाहेको उद्देश्यलाई छोड्न हुन्न भन्छु ।

१८.अब यहाँलाई अन्तीम प्रश्न “पुर्णीमा” जी अन्त्यमा समस्त महिला खेलकुद पक्षको विकासको स्तर उन्नतीका लागी मैले यहाँलाई सोध्न छुट्याएका प्रश्न भए, र यहाँले भन्नै पर्ने छन् भने बताईदिनुहोस् न ?

-मैले भन्नु पर्ने कुरा लगभग भनिसके त्यहि हो । महिला फुटबलको विकाशका लागि सरकारले लगानी बढाउनु पर्छ । राष्ट्रिय लिगका खेलहरु वर्षमा दुई पटक नभई यसलाई बढाउनु पर्छ । मोफसलमा हुने ठुला धनराशीका गोल्डकपहरु महिला खेलाडीका लागी पनी हुन आवश्यक छ । राष्ट्रिय टिम छनोटका बेला हाम्रा लाई भन्दा राम्रालाई प्राथमीकतामा राखी निश्पक्ष तरिकाले छनोट गर्नु पर्छ ।महिला खेलाडीलाई खेल सम्बन्धी चाहिने आवश्यक सुविधा सम्पन्न र सामाग्रीहरु लगायत खेल्ने खेल मैदान निर्माण गर्नुपर्छ । यति मात्र नभईकन निती नियमहरु पनी सहि बनाएमा नेपाली महिला फुटबलको विकाश गर्न सम्भव छ, जस्तो लाग्छ ।

१९.हुन्छ,”पुर्णीमा जी” यती व्यस्त समयको बाबजुँद पनी हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो, त्यसको लागी यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।
-सर्वप्रथम त यहाँलाई पनी मेरो अन्तर हृदयबाटै धेरै धेरै धन्यवाद छ। मेरो मन भित्रको कुरा तपाईको मिडिया मार्फत सम्बन्धीत निकाय लगायत सबै सामु राख्ने मौका दिनु भएकोमा यहाँलाई फेरी पनी धन्यवाद दिन चाहान्छु ।

      धन्यवाद !!

नेपालमा पछिल्लो समय दिन प्रतिदिन फुटबलको क्रेज बढिरहेको छ। व्यवसायिकतर्फ अगाडि बढ्दै गरेको भनिएको नेपाली फुटबल विगतभन्दा प्राविधिक रुपमा अहिले केहि सुधारिएको छ।खेलको स्तर उकास्न चाहिने अर्को कुरा भनेको यसको सम्पूर्ण विकासको रणनीति हो ।जब विदेश पढेर नेपाल फर्केका नेपाली विद्यार्थीले नेपालमा सन् १९२१ मा फुटबल भित्र्याएका थिए ।

त्यो बेला देखि नेपालमा पनि फुटबलको क्रेज बिस्तारै बढ्दै गईरहेको छ । २०३२ सालमा अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को स्थापनापछि नेपालमा फुटबलको आधुनिक युग सुरु भएको थियो ।नेपालले तीन दशक अगाडिदेखि विश्वकप छनोटमा भाग लिंदै आएको छ।तर नेपाल विश्वकप छनोटको पहिलो चरण भन्दा अगाडि बढ्न सकेको छैन। अखिर के कारणले नेपाली फुटबलको विकास हुन नसकेको हो ।

नेपललाई व्यवसायिक फुटबल खेल्ने राष्ट्रका रूपमा विकास गर्न के गर्नु पर्ला । नेपाली फुटबलमा विकास गर्न नसक्नुका कारण र विद्यमान समस्याहरू के के रहेका छन् । यिनै बिषयको सेरोफेरोमा रहेर आज मैले व्यवसायीक ढङ्गले नेपालका विभिन्न क्लवहरुबाट फुटबल खेलिरहनु भएका अनुभवी खेलाडी बर्तमान राई संग कुराकानी गरेको छु । 

अब प्रस्तुत छ उहाँसंग गरिएको कुराकानी जस्ताको त्यस्तै ।।

१. “बर्तमान जि” तपाईलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?

-धन्यवाद ।

 २. आरामा हुनुहुहन्छ ?

-अहिलेसम्म आरामै छु ।

३. “बर्तमान जी” आज हामीले तपाईसंग नेपाली फुटबलको स्तर माथी उकास्न के गर्नु पर्ला, फुटबलको लागि चाहिने आधारभुत कुराहरु के के होलान् ,यिनै बिषय वस्तुसंग रहेर फुटबल सम्बन्धी समसामयीक केहि कुराकानी गर्न खोजेका छौं । तपाई आफैंमा पनी व्यवसायीक फुटबलर हुनुहुन्छ । यहाँलाई हाम्रो पहिलो प्रश्न तपाईले फुटबल खेल्न कहाँबाट र कसरी शुरुवात गर्नुभयो ?

-शुरूवातमा मैले आफ्नो गाउँ ठाउँ बाट खेले । पछि अध्ययनको शिलाशिलामा धरान आए र यता आए पछि यहिकै स्थानीय साथी तथा दाईहरुसंग फुटबल खेल्न थाले र यहिबाट मैले व्यवसायिक खेलहरु खेल्न थाले ।

४. के कुराबाट फुटबलमा प्रेरित हुनुभयो ?

-गाउँमा नजिकैको विद्यालयको खेलमैदानमा दाईहरुले चाडपर्वको बेलामा वार्ड स्तरीय फुटबल प्रतियोगिताहरु सञ्चालन गरिरहनु रहन्थ्यो । फुटबल हेर्न टाढा टाढाको टोलका मान्छेहरु आउथे । थुप्रैलाई छकाएर गोल लाउने खेलाडी अर्थात राम्रो खेल्ने खेलाडीको नाम लिदै हुटिङ गरेको सुन्थे त्यो देखेर आफुलाई पनि त्यसरी छकाएर गोल लगाउने पाए हुन्थ्यो,राम्रो खेलाडी बन्न पाए हुन्थ्यो, भन्ने कुरा मनमा लाग्थ्यो त्यस पछि यहि कुराले मलाई फुटबल खेल्न प्रेरित गर्यो ।

५. यहाँले थुप्रै गोल्डकपमा भाग पनी लिई सक्नु भएको छ, निकै अनुभवी खेलाडी हुनुहुन्छ, पछिल्लो समय नेपालमा फुटबल खेलको लोकप्रियता बढिरहेको बेला तपाई एउटा व्यवसायीक फुटबलर भएको नाताले नेपाली फुटबलको विकास नहुनुमा के भन्नुहुन्छ ? 

-नेपालमा यकिन साथ यहि कारणले नेपाली फुटबलको विकास नभएको हो भन्न सकिन्न । नेपालको हरेक क्षेत्र तहसनहस छ । राजनीतिक आर्थिक सामाजिक शैक्षिक र प्रशासनिक सबै पक्ष कमजोर छन् भने खेलकुदको झन के कुरा गर्नु ।

६. उसो भए “बर्तमान जी” नेपाललाई एउटा व्यवसायीक फुटबल खेल्ने राष्ट्रको रुपमा विकास गर्ने हो भने सबैभन्दा पहिले नेपालले फुटबलमा, विकास गर्न के गर्नु पर्ला ?

-फुटबलको विकासको मेरुदण्ड मानिएको राष्ट्रिय लिग , बि डिभिजन लिग र सइ डिभिजन लिगको पुरस्कार धनराशिमा वृद्धि गरिनु पर्छ। मोफसलमा आयोजना हुने गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताहरुलाई व्यवस्थित गरि व्यवसायीक बनाइनु पर्छ । ए, बि, र सि डिभिजन लिग खेल्ने सबै क्लबहरलाई लिग तयारीको लागि दिइने तयारी खर्चमा वृद्धि गरिनु पर्छ ।

“ए” डिभिजन लिग खेल्ने क्लबहरुको फुटबल अभ्यास गर्ने आफ्नै खेलमैदान र आवासीय भवन छैन, तसर्थ आवासीय भवन र अभ्यासका लागि चाहिने खेलमैदान निर्माण गर्न एन्फा तथा राष्ट्रले सहयोग गर्नु पर्छ । सर्वप्रथम त: कुनै पनि क्षेत्रको विकास गर्न त्यस क्षेत्रमा आवश्यक लगानी न हो विडम्बना नेपाली फुटलमा लगानी छैन ।

तसर्थ व्यवसायिक फुटबल खेलको रुपमा विकास गर्न नेपाली उद्दमिहरुलाई फुटबलमा लगानी गर्न प्रोत्साहन गर्नु पर्छ । तब मात्रै नेपाललाई युरोपियन शैलिको व्यवसायिक फुटबल खेल्ने राष्ट्रको रुपमा विकास गर्न सकिन्छ ।

७. नेपालमा खेलकुदको विकास गर्न कस्ता खालका नितीहरु निर्माण हुनुपर्छ, जस्तो लाग्छ ?

-मेरो व्यक्तिगत विचारमा , सर्वप्रथम त संघिय प्रदेश तथा स्थानीय स्तरमा खेलकुदका भौतिक पूर्वाधार तथा संरचनाहरुको निर्माण गर्न नीति तथा योजनाहरु तर्जुमा गर्नु पर्ने देखिन्छ । राष्ट्रिय तथा स्थानीय स्तरमा पनि कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय , राष्ट्रिय , प्रदेश र स्थानीय स्तरको प्रतियोगितहरु सञ्चालन गर्न दीर्घकालीन प्रकृतिको निति निर्माण गर्ने । खेलाडी मैत्री नीति अंगाल्ने । उमेर रहुन्जेल खेल्दा खेलाडीलाई उमेरले साथ दिन छोडे पछि भविष्य कता जाला भन्ने डर एक रति पनि हुनु हुन्न । उमेर बितेपछी राज्यले सम्मानका साथ खेलाडीको श्रम र योगदानको उच्च मुल्यांकन गर्दै बाचुन्जेल सेवासुविधा प्रदान गर्ने निति अवलम्बन गर्नु पर्ने जस्तो लाग्छ । तब मात्रै खेलकुदमा विकास होला ।

८. “बर्तमान जी” तपाई लामो समय देखि व्यवसायीक ढङ्गले फुटबल खेलिरहनु भएको छ, तर के कारणले राष्ट्रिय टिममा छनोट हुन सक्नु भएन ?

-राष्ट्रिय जर्सी लगाएर राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै राष्ट्रिय टिमबाट खेल्ने हरेक फुटबल खेलाडीहरुको धोको हुन्छ, तर सबैको त्यो सपनाहरु पूरा हुन सक्दैन । राष्ट्रिय जर्सिमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै राष्ट्रिय टिमबाट खेल्न नपाउदा कतिपय साथीहरु दु:खी हुनु भएका छन् । मेरै आँखाले देखेको छु । राष्ट्रिय टिममा पर्न असफल हुदा दु:खी हुनु स्वाभाविक हो । हामिले यस प्रसंगमा आश्चर्य मान्नु हुन्न किनकी एउटा राम्रो खेलाडीले राष्ट्रिय टिममा पर्न कति मेहनत र पसिना बगाएको हुन्छ, त्यो त हामि फुटबल खेलाडीले बुझेका छौ । मैले लामो समयदेखी व्यवसायिक फुटबल खेल्दै आए पनि तर म राष्ट्रिय टिममा छनौट हुन सकिन । हो यो सत्य हो । राष्ट्रिय टिममा छनौट हुन त्यती सजिलो कहाँ छ र !!

९. अर्को कुरा “बर्तमान जी” पछिल्लो समय नेपालको फुटबलमा विकास हुन नसक्नुका थुर्पै समस्याका कारणहरु बताईरहँदा, नेपाली खेलकुद जगतमा नातावाद्,कृपावाद एकदमै हावी भएको कुरा पनी बारम्बार उठ्ने गरेको छ, के यो साँचो हो ?

-यो केही हद सम्म साँचो । नेपाली फुटबल विकासमा यो अत्यन्तै ठूलो समस्या वा विकृती हो । यसकै कारण अहिले पनि नेपाली फुटबलको विकास निरन्तर खस्कदो छ । नातावाद र कृपावाद्को कारणले नियुक्ति पाएका अहिले पनि फुटबल नै कहिल्यै नखेलेका हरुको एन्फामा मात्रै नभएर जिल्ला फुटबल संघहरुमा पनि हावी छ। नेपाली फुटबल विकासको गति जुन स्पिडमा हुनु पर्थ्यो त्यो स्पिडमा छैन । हेरौ न नजिकै को मित्र राष्ट्र भारतमा फुटबलको विकासको स्पिड कुन गतिमा छ भनेर । राष्ट्रिय कोच, रेफ्री खेलाडी छनौट लगायत फुटबल हरेक गतिविधिमा नातावाद कृपावाद, यसबाट नेपाली फुटबल विकास इम्पोसिबल छ ।

१०. सरकारले खेलकुद क्षेत्रमा विकासको लागि के गर्दिएको भए राम्रो हुने थियो जस्तो लाग्छ ?

– वास्तवमा भन्ने हो भने फुटबल होस, चाहे अन्य खेल होस, जुन केवल राष्ट्रको इज्जत र प्रतिष्ठाको लागि खेलिन्छ । इज्जत र प्रतिष्ठा भनेको राष्ट्रिय गौरवको कुरा हो । खेलाडी राष्ट्रको गहना हो ।राष्ट्रको इज्जत र प्रतिष्ठा उचो पार्न पसिना बगाउने ती खेलाडीहरुको श्रमको उचित मुल्यांकन होस । अहिलेको परिस्थितिमा भोको पेटमा राष्ट्रको सेवा गर्न सकिन्न । विदेशमा राष्ट्रको इज्जत र प्रतिष्ठा कायम गर्न सफल खेलाडीको सम्मान राष्ट्रिय स्तरको छ । जुन हाम्रो देश नेपालमा पनि हुनुपर्छ ।

११. नेपालमा फुटबल खेल्ने खेलाडीको जिवन कष्टकर छ, तपाई हामी सबैलाई थाहा छ, राम्रो प्रर्दशन गर्ने मिहिनेती खेलाडीहरु विदेशी भुमीमा रोजगारीको शिलशिलामा पलायन भएका छन्, यसलाई रोक्न के गर्नुपर्ला ?

– तपाईले अहिले अत्यन्तै राम्रो र गम्भीर प्रसङ्ग उठाउनु भएको छ ।जसको लागि धन्यवाद भन्न चाहान्छु । यथार्थमा भन्ने हो भने नेपालमा फुटबल खेल्ने खेलाडीहरुको जीवन कष्टकर छ । यो एउटा आर्थिक पाटोको कुरा पनि हो । देशमा फुटबल प्रतियोगिता व्यसायिक भएन भने आर्थिक पक्ष सबल हुनेले त पैसा लगानी गरेर व्यापार व्यवसाय गर्न सक्छ तर सामान्य आर्थिक अवस्था भएको राम्रो खेलाडीले के गर्ने ?

यसकारण एन्फा र सरकारको ध्यानाकर्षण हुन आवश्यक छ । एउटा राम्रो फुटबल खेल्ने खेलाडीले उमेर र शरीरले साथ दिए सम्म फुटबल प्रती आफ्नो जीवन नै समर्पित गर्दै सारा समय नै खर्चेको हुन्छ ।विडम्बना आफ्नो देशमा ठुलो प्रतियोगिता मानिएको सहिद स्मारक लिग नै ४/५ बर्ष रोकियो । जसका कारण राम्रो फुटबल खेल्ने धेरै खेलाडी फुटबलमा भविष्य नदेखेर विदेश पलायन भए । भर्खरै मात्रै सम्पन्न भएको ‘ए’ बि ‘सि’ डिभिजन लिग पनि केवल झारो टार्ने काम मात्रै भयो । ‘ए’ बि ‘सि’ डिभिजन लिगको पुरस्कार धनराशिमा भारी वृद्धि गर्नु पर्छ ।

क्लबहरुले पनि खेलाडीलाई राम्रो पारिश्रमिक र सेवासुविधा प्रदान गर्नु पर्छ ।एन्फाले मोफसलमा हुने गोल्डकप प्रतियोगिताहरलाई व्यवसायिक बनाउदै लानु पर्छ । सातै वटा प्रदेशमा प्रदेश स्तरीय व्यवसायिक लिग सञ्चालन गर्नु पर्छ । त्यसो भए पछि फुटबल खेल्न खेलाडीहरु बर्ष भरी व्यस्त हुन्छन् । त्यहि अनुसार राम्रो खेलाडीहरुले राम्रो पारिश्रमिक प्राप्त गर्छन् । त्यसपछि खेलाडीहरुमा फुटबल खेलेरै जीवन सहज बनाउन सकिन्छ, भन्ने आशा जाग्दछ । स्वत रुपमा राम्रो फुटबल खेल्ने खेलाडी विदेश जान छाड्छ्न ।

१२. एउटा नेपाली फुटबलरलाई फुटबलमा राम्रो करियर बनाउन कत्तीको सजिलो छ ?

-विदेशमा फुटबल खेलेरै आरामदायी जीवन बिताइरहेका छन् । यसले फुटबलमा राम्रो करियर बनाउन सकिन्छ, भन्ने कुरा बुझ्न सकिन्छ । कुरा रह्यो अब नेपाली फुटबलहरुको , अहिले लिग सञ्चालनमा आएको छ, मोफसलमा पनि गोल्डकप नियमित हुन थालेको छ , साथै छिमेकी राष्ट्र भारत, भुटान , मालदिभ्समा पनि गएर खेल्न सकिने हुँदा राम्रो करियर बनाउन सकिन्छ । मात्रै यति हो नेपाली फुटबलरले मेहनत राम्रो गर्नुपर्छ ।

१३. फुटबलमा करियर बनाउन हिडेका धेरै त्यस्ता खेलाडी छन् , उनीहरुलाई के भन्नुहुन्छ ?

-देशको ठूलो प्रतियोगिता सहिद स्मारक लिग सञ्चालनमा आइसकेको छ, साथै ‘बि’ र सि डिभिजन लिग पनि सञ्चालन भइ सकेको छ । तसर्थ फुटबल खेलिरहन सुझाव दिन्छु ।

१४. नेपालका अती दुर्गम गाँउ ठाँउका मेहेनती खेलाडी छन् , जो अझै पनी कपडाको भकुण्डो बनाएर फुटबल खेल्छन् , त्यस्ता खेलाडीका बारेमा के भन्नुहुन्छ ? 

-दुर्गम गाउँमा राम्रा प्रतिभा भएका खेलाडीहरु स्थानीय स्तरमा प्रतियोगिताहरु आफ्नो प्रतिभा प्रस्फुटन गर्न पाइरहेको छैन । वास्तवमा यस्तो हुनु हुन्न किनकि प्रतिभा प्रस्फुटन गर्न मौका नपाउदा प्रतिभा मरेर जाने हुन्छ जुन राष्ट्रको लागि घाटा हो । उनिहरुलाई आफ्नो प्रतिभा प्रस्फुटन गर्ने अवसरबाट बञ्चित गरिनु हुन्न तसर्थ एन्फाले पनि दुर्गम गाउँहरुमा प्रतियोगिता तथा ग्रासरुट कार्यक्रमहरु सञ्चालन गरेर प्रतिभाको खोजी गर्नुपर्छ ।

१५. के सम्भावना देख्नुहुन्छ, नेपालमा फुटबल खेलेर “फुटबलमा” करियर बनाउन सकिन्छ ?

-ए, बि, र सि डिभिजन लिग अहिले सञ्चालनमा आएको छ र मोफसलमा हुने गोल्डकपहरुलाई व्यवस्थित गरिन्दैछ । प्रदेश स्तरीय लिग सञ्चालन हुने भएको छ । साथै जिल्ला लिगहरु पनि आयोजना भइरहेको छ । एन्फा र सरकारले यी प्रतियोगिताहरुलाई व्यसायिक बनाउने । तसर्थ नेपालमा फुटबल खेलेर करियर बनाउन सकिने सम्भावना देखेको छु ।

१६. “बर्तमान जी” यहाँले अहिले सम्म विदेशी भुमीमा गएर फुटबल खेल्नु भएको छ कि छैन् ? 

-मैले भारतको दार्जीलिङ र सिक्किममा आयोजना हुने गोल्डकपहरुमा उतैको क्लबबाट फुटबल खेलेको छु ।

१७. नेपाली फुटबल क्लवहरु पुर्ण व्यवसायीक खेलाडीहरुको उत्पादनमा केन्द्रित हुन सकिराखेका छैनन् , यस विषयमा के भन्नुहुन्छ ?

-क्लबहरु आर्थिक रुपले सवल छैनन् । क्लबहरुले एकेडेमी स्थापना गरि खेलाडी उत्पादनमा केन्द्रित नसक्नु पनि कारण आर्थिक पक्ष नै हो । यथार्थमा भन्ने हो भने क्लबहरुले आफ्नै क्लबका लागि एकेडेमी स्थापना गरि खेलाडी उत्पादनमा केन्द्रित हुने पर्ने हो तर क्लबहरुलाई लिग र गोल्डकप खेल्दैमा ठिक्क छ । यो सरासर गलत हो ।

१८. अब यहाँलाई अन्तीम प्रश्न “बर्तमान जी” अन्त्यमा समस्त खेलकुद पक्षलाई सकारात्मक विकाशको बाटोबाट उज्यालो तर्फ डोर्याउनका लागी मैले यहाँलाई सोध्न छुट्याएका प्रश्न भए, र यहाँलाई आजको कुराकानीमा भन्नै पर्ने केहि छन् भने बताईदिनुहोस् न ?

-मैले एउटा भन्नै पर्ने कुरा भनेको के हो भने बलियो र राम्रो राष्ट्रिय टोलि निर्माणको लागि र स्तरीय फुटबल खेलाडी उत्पादन गर्न एकेडेमीहरु स्थापना गर्नु पर्छ । खेलाडी उत्पादन गर्न एन्फाले दुई वटा एकेडेमी सञ्चालनमा ल्याएको छ । तर यो अत्यन्तै थोर भयो । वास्तवमा सात वटै प्रदेशमा सात वटा एकेडेमी स्थापना गरिनु पर्छ । ती एकेडेमीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको फुटबल खेल्ने स्तरीय खेलाडी उत्पादन गर्न सक्छ ।

साथै सात वटै प्रदेशमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको फुटबल रंगशाला निर्माण गरिनुपर्छ । विडम्बना भनौ अन्तर्राष्ट्रिय तथा राष्ट्रिय स्तरको फुटबल प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न स्तरीय रंगशाला तथा खेलमैदान छैन । तसर्थ सर्वप्रथम त खेलकुदको चौतर्फी विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय तथा राष्ट्रिय स्तरको खेलकुद पूर्वाधारहरुको निर्माण हुनु पर्छ ।

१९. हुन्छ, “बर्तमान जी” यती व्यस्त समयको बाबजुँद पनी हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो,त्यसको लागी यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।

– मलाई पनि फुटबलको सम्बन्धमा आफ्नो विचार र भनाइहरु राख्न सुनौलो मौका दिनु भएकोमा तपाईंलाई पनि मेरो तर्फबाट हार्दिक धन्यवाद ।

फुटबल खेल हाम्रो लागि नयाँ होइन। यसको इतिहास पनि आजको होइन। आजको विषयलाई म यसरी सुरुवात गर्न चाहान्छु । सन् १९२१ मा विदेश पढेर फर्किएका नेपाली विद्यार्थीले नेपालमा सर्वप्रथम फुटबल भित्र्याएका हुन्। यसलाई स्थापित गर्ने काम जनरल नरशमशेर राणाले गरे। यती जानकारी नदिने हो भने आजको फुटबल सम्बन्धीको विषय अधुरो हुनेछ । 

खेललाई हुने खानेले मात्र पेसा बनाउँछन् र बाँकीले खेल खेलेर गुजारा गर्न सक्दैनन् भन्ने परम्परा हामीमा अझै विद्यमान छ।डराइडराई लुकेर खेल्न जानुपर्ने र खेलेर घर फर्कँदा गाली खानुपर्ने नियति छ हाम्रो हुर्कंदै गरेका खेलाडीहरूको।

‘यसले खाली खेल्छ, खेलेर पढाइ खत्तम बनायो। अब यसको खेल बन्द गर्नुपर्छ,’  यो नसुनेर हुर्कने सायद कुनै खेलप्रेमी वा खेलाडी छैनन् होला। यस्तो निरुत्साहनका बीच हुर्किएको हाम्रो खेलजगत्‌ले कहिले पनि प्रगति गर्न सकेन।अब हामीले खेललाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन ल्याउन अत्यावश्यक छ ।

एउटा व्यवसायिक फुटबल खेल्ने राष्ट्रका रूपमा नेपाललाई विकास गर्ने हो भने सबैभन्दा पहिले नेपालले फुटबलमा विकास गर्न नसक्नुका कारण र विद्यमान समस्याहरूको पहिचान आवश्यक छ ।नेपालमा समग्र फुटबलको विकास कसरी गर्न सकिएला आज मैले कर्णाली अन्चलले जन्माएको फुटबलर बिनोद बिष्ट संग केहि फुटबल सम्बन्धी समसामयीक कुराकानी गरेकोछु ।

अब प्रस्तुत छ, आजको अन्तर्वार्तामा गरिएको कुराकानी !

१. बिनोद जी तपाईलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?

– धन्यवाद ! बिहानी अनलाईन मिडीया लगायत सम्पुर्ण बिहानी टिमलाई ।।

२. आराम हुनुहुन्छ ?

-हजुर,आरामै छु ।

३. कस्तो चल्दै छ, यहाँको जिन्दगानी ?

– एकदमै व्यस्त तरिकाले नै जिन्दगी जसोतसो चलिराको छ आजभोली भनम !

४. बिनोद जी आज हामीले तपाईसंग फुटबलको बारेमा समसामयीक केहि कुराकानी गर्न खोजेका छौं । तपाई आफैंमा पनी फुटबलर हुनुहुन्छ, यहाँलाई पहिलो प्रश्न तपाईको फुटबलको जिवनी कहाँ बाट कसरी सुरुवात भयो ?

-वास्तवमा भन्ने हो भने मेरो जन्म कर्णाली अन्चलको कालीकोट जिल्लामा भएको हो । दुर्गम जिल्लामा जन्मे हुँके पनी मेरो बाल्यकाल अली कष्टकर र फरक तरिकाले बित्यो । त्यतिबेलाको द्धन्दकालको समयमा मेरो बुवा राजनीतीक पार्टी निकट भएकोले हाम्रो घर तिन पटक सम्म प्रहरीद्धारा जलाईयो । फलस्वरुप डर त्रास मै मेरो बाल्यकाल जिवन बित्यो । म कालीकोट हुँदा मलाई यो फुटबलको बारेमा केहि पनि थाहा थिएन ।

जब हाम्रो परिवारले २०६५ सालमा बसाईसराई गरि सुर्खेत जिल्ला आयौं । त्यो बेला म ११ वर्षको भैईसकेको थिए, बिस्तारै फुटबलको बारेमा थाहा पाउदै गए, त्यो बेला फुटबलको ट्रेनिङ गर्ने क्लव नपाउदा हामी घरमै दुईभाई कपडाकै भकुण्डौ बनाई खेल्ने गर्थ्यौं ।

ती दिनका पलहरु अझै झलझल्ती याद आईरहन्छ । र पछि म आफ्नो पढाईलाई निरन्तरता दिन काठमाण्डौं आए र काठमाण्डौंमा रहदाँ स्कुलमा खेलाईने खेलहरुमा म खुबै खेल्थे, बिदाको समयमा सुर्खेत जाँदा त्यहाँहुने टुर्नामेण्टहरुमा पनी सहभागिता जनाउथे । सम्भव त मैले ११ वर्षको उमेर हुँदा सुर्खेत जिल्लाबाट फुटबल खेल्न शुरुवात गरेको हुँ ।

५. बाल्यकाल देखि नै फुटबलमा एकदमै रुची राख्नु हुँदोरहेछ, के कुराबाट फुटबलमा प्रेरित हुनुभयो ?

-आफुलाई फुटबलको बारेमा पटक्कै थाहा थिएन , तर साथीभाईहरु संगै दिनानुदिन खेलिरहदाँ साथीहरुले राम्रो खेलेको देख्दा उनीहरुको खेलबाटै प्रेरित भएर फुटबल खेल्न शुरुवात गरेको हुँ ।

६. यहाँनिर मैले अर्को कुरालाई यसैमा जोड्न चाँहे तपाईको पृष्ठभुमीलाई नियाल्दा तपाई अन्य खेलमा पनी उत्कृष्ट हुनुहुदो रहेछ,यस विषयमा पनी बताईदिनुहोस् न ?

-मेरो रुची फुटबल नै खेल्ने थियो, तर केहि समय आफ्नै कारण बिचमा फुटबललाई निरन्तरता दिन सकिन, मेरो ठुलो बुवा टेबल टेनिसको राष्ट्रिय खेलाडीमा हुनुहुन्थ्यो, मैले पनी टेनिस खेल्न शुरु गरे, कलेजको टुर्नामेण्टमा सेकेण्ड भए , त्यस पश्चात म खेलकै शिलशिलामा सातौं राष्ट्रिय खेलकुदको छनोटको लागि सुर्खेत गए, छनोटको चरणमा फुटबलमा सुर्खेत जिल्ला टिममा पर्न सफल भए ।

त्यहि बेला टेबल टेनिसमा प्रथम भए , दुर्भाग्यबस टेवल टेनिसको क्षेत्रिय छनोट दाङ र फुटबलको नेपालगंजमा परेकोले दुवै खेलमा सहभागिता जनाउन सकिएन, मलाई दुईवटा मध्य एउटा रोज्नु पर्ने, मेरो रुची फुटबल खेल्ने हुँदा हुँदै भएपनी मेरा प्रशिक्षकहरुले टेबल टेनिसमा फोकस गरेको हुनाले म टेबल टेनिस खेल्न गए, तर पछि मेरो एकदमै फुटबलमा रुची भएकोले टेबल टेनिस खेल्न छोडी फेरी फुटबलमा लागे ।

यसैक्रममा जब म एसएलसी पढ्दै थिए, त्यो बेला राष्ट्रपती रनिङ सिल्ड प्रतियोगितामा सहभागिता हुने अवसर पाएको थिए । त्यतिबेला म हाईजममा जिल्ला प्रथम भए र लमजममा दोस्रो भएको थिए । तर विडम्बना भविश्यका सपना धेरै ति सपना पुरा गर्न हरेक कुराको आवश्यक पर्दो रहेछ ।

हाम्रो परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोरीका कारण मैले जिन्दगी गुजार्न भएपनी पढाई संगै काम पनि गर्नु पर्ने थियो । यसै शिलशिलामा मैले जागिरको दौरानमा भौतारिदै दुई महिना म्यादि प्रहरीमा बिताए, तर उद्देश्य फुटबललाई निरन्तरता दिनुथियो । यसै क्रममा मैले १८ वर्षको उमेरमा नेपाल आर्मीमा नाम निकाल्न सफल भए

७. तपाई सानै उमेरबाटै यती धेरै खेलहरुमा पोख्त हुनुहुँदो रहेछ, अवसर त धेरै पाउनु भएको थियो होला, तर के कारणले पछि परेको जस्तो लाग्छ ?

-यस विषयमा मलाई के लाग्छ भने मैले जती अवसर पाउनु पर्ने थियो, त्यो पक्कै पनी नपाएकै हो । मैले अघी पनि भने कतीपय आफ्नै बाध्यतावसका कारण बिभिन्न समय बिचबिचमा फुटबल खेल्न छोडेको थिए । त्यो सबै समय मै अवसर नपादा हो जस्तो लाग्छ । यी धेरै कुराहरुले गर्दा पनि नेपाल फुटबलको क्षेत्रमा पछि परेको जस्तो लाग्छ । अहिले पनी हेर्ने हो भने नेपाली फुटबलको क्षेत्रमा जो म जस्तै अती दुर्गम त के सुगमका फुटबल खेल्ने धेरै खेलाडीहरुले अवसर पाईरहेका छैन् ।

८. विकासोन्मुख हाम्रो देशमा अवसर धेरै मिल्नु पर्ने ठाँउमा अवसर नपाईनुमा के भन्नुहुन्छ तपाई ? 

– हो , हीम्रो देश अत्यन्तै सानो छ । यहाँको जनसंख्या अन्य देशको तुलनामा एकदमै कम हो । तर नेपालमा राम्रालाई भन्दा आफ्नालाई प्राथिमिकता दिने चलन भएर होला ।

९. “जस्तो बिनोद जी” नेपाली खेलकुद जगतमा नातावाद् एकदमै हावी भएको कुरा बारम्बार उठ्ने गरेको छ, उक्त बिषय सोचनीय रहेको आलोचना तथा चर्चाको बिषय बन्ने गरेको छ, यसमा तपाईको धारणा के छ ?

-एकदमै समय सान्दर्भीक प्रश्न गर्नुभयो, मैले अतबेला भनौला भनेर सोचिरहेको थिए, भन्न चाहेको कुरा निकाल्नु भयो त्यसको लागि धन्यवाद । म के भन्न चाहान्छु,भने नेपालमा बास्तवमै भन्ने हो, नेपालमा आफ्नो मान्छेलाई मात्र प्राथमिकता दिईन्छ ।त्यसैले गर्दा अहिले सम्म नेपाली खेलकुदको विकास हुन नसकेको हो जस्तो लाग्छ ।

जस्तो धेरै उदाहरण दिईरहनु पर्दैन् राष्ट्रका लागि खेलिने खेलमा म्याच फिक्सिङ हुन्छ, भने त्यो भन्दा ठुलो लाजमर्दो कुरा के हुन सक्छ । हुनत : पछिल्लो समय त्यसमा सामेल कार्बाहिमा पनी परिसके यस विषयलाई धेरै नखोतलौं, तर अझै पनी नेपाली खेलकुदमा नातावाद र कृपावादको चलन छ । त्यो एकदमै दु:खद् कुरा हो ।

जसले गर्दा धेरै राम्रा राम्रा खेलाडीहरु सबै कुरा त्यागेर खेलनै आफ्नो जिवनको लागि हो भनेर राष्ट्रका लागि केहि गर्छु भन्नेहरु अहिले अवसर नपाएर कोहि मजदुरीका लागि ईन्डिया पलायन भएका छन्, भने कतिपय ती खाडी मुलुकहरुका देशमा पसिना चुहाईरहेका छन् । अझै देशका कती दुर्गमका युवाहरुमा खेलेर देशको शिर उच्च पार्न सकिन्छ, भन्ने माहोल पुगिसकेका छैनन् । यो सबै खेलकुदमा भएको नातावाद र कृपावादको होडबाजीले गर्दा हो जस्तो लाग्छ ।

१०. अब सरकारले खेलकुद क्षेत्रमा विकासको लागि के गर्दिएको भए राम्रो हुने थियो, जस्तो लाग्छ ?

-हुनत : अहिले पछिल्लो समय नेपालमा पनी फुटबलको क्षेत्रमा विस्तारै माहोल बन्दै गएको छ । विभिन्न टुक्नामेण्टहरु महिनै पिच्छे भैईरहेका छन् । यसले नेपाली खेलाडी उत्पादनमा फाईदा त पुग्छनै तर यतीले मात्र भने हुदैन् । यसको लागि नेपाली खेलकुदको विकासको लागि पनी स्थाई सरकार हुन आवश्यक छ । यो खेलकुदको लागि मात्र होईन जोस्तो सुकै विकासको लगि पनी नेपालमा अहिलेको आवश्यकता हो, स्थाई सरकारको किनकि हाम्रो देश नेपाल धेरै राजनीतीले थिचोलीएको देश हो ।

हरेक क्षेत्रमा राजनीती छ, खेलकुदमा राजनीती, शिक्षामा राजनीती, विकासको कुरामा राजनीती यहाँहरु सबैलाई फेरी अवगत गराउन चाहान्छु,जाबो यो देशको लागि ति धुर्मस सुन्तलीले आफ्नै मेहनत र खाडीमुलुकमा पसिना बगाएका ति केहि व्यक्तीको सहयोगमा खेलकुद विकासको लागि एउटा रंगशाला बनाउछु भनेर लाग्दा देख्नु भएन त्यहाँ कसरी डोजर लगाईयो रंगशालाको बारमा, त्यो सरकारले हेर्नुपर्थ्यो कि पर्दैन् ।

त्यसैले अब सरकारले खेलकुदको क्षेत्रमा विकासको लागि हरेक क्षेत्रमा सुविधाजनक खेलकुद मैदान बनाउन जरुरी छ । खेलकुदको क्षेत्रमा नातावाद कृपावादको छानबिन गर्न पनि जरुरी छ र खेलकुकुद विकासका लागि केहि लगानी बढायो भने र खेलाडीलाई हुनुपर्ने प्रयाप्त कुरा भएको खण्डमा नेपाली खेलाडीहरुले पनी खेलकुदको क्षेत्रमा राम्रो गर्न सकिछन् जस्तो लाग्छ ।

११. यो त भयो नेपाली खेलकुदको क्षेत्रमा जहिले सुकै उठ्ने प्रश्नहरु ! तर बिनोद जी तपाई अध्ययन र खेलकुदको दौरानमा हुँदा राष्ट्रको सेवा गर्ने मौका पाउनु भएको रहेछ । तर किन गर्नुभएन ?

– हजुर म नेपाल आर्मीमा छनोट भएको थिए । तर आफ्नै बाध्यताले गर्दा मैले आर्मीको जागिर नगरेको तर अहिले आएर ठुलो भुल गरे जस्तो लाग्छ ।

१२. फुटबलमा राम्रो करियर बनाउन हिडेको मान्छे,के सोचेर एक्कासी जापान आईपुग्नुभयो ?

– पारिवारिक स्थितीले गर्दा नेपालमा आफ्नो उद्देश्य पुरा होला जस्तो लागेन् , त्यसपछि पढाई संगै आफ्नो पढाई पनि निरन्तरहोस् , थोरै कमाई संगै उद्देश्य प्राप्तीका लागि केहि सहज होस् भन्ने सोचेर विद्यार्थी भिषामा जापान आएको छु ।

१३. अहिले जापानमा हुनुहुन्छ, लक्ष्यपरक ठाँउमा बसेर फुटबलमा करियर बनाउछु जस्तो लाग्छ,त यहाँलाई ?

– अवश्य नै एउटा खेल प्रेमी भएर होला जस्तो सुकै परिस्थीतीमा नी खेल लाई सधैं आत्मासाथ गरेर हिड्छु । किनकि मैले भविष्यमा करियर फुटबलबाटै छ । यदि नभएको खण्डमा अन्य कुरा छदैछ ।

१४. जापान आएपछि पनी फुटबललाई निरन्तरता दिनुभएको छ ?

– हजुर ! मैले अघिना भनिसकेको छु म फुटबल बिना बाच्न नसक्ने भैसकेको छु । त्यसैले म जहाँ गएपनी फुटबललाई निरन्तरता दिईरहेको छु । किनकि मलाई नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिममा रहेर फुटबल खेल्ने ठुलो लक्ष्य छ ।

१५.जापानमा कुन क्लवबाट फुटबल खेल्दै हुनुहुन्छ ?

– म अहिले फुकुओका जापानमा रहेको बिहानी फुटबल क्लवमा आवद्ध छु ।

१६. के सम्भावना देख्नुहुन्छ,जापानमा फुटबल खेलेर “फुटबलमा” करियर बनाउन सकिन्छ ?

– म नेपाल भन्दा जापानमा फुटबल खेलेर करियर बनाउन सकिन्छ, जस्तो लाग्छ, किनकि यहाँ खेल्ने मैदान देखि लिएर खेलाडीलाई हुनुपर्ने कुरा सबै छ । फेरी त्यसमा पनी प्रायजसो जापान हेरक विश्वकपमा एशियाबाट सहभागी हुने एक राष्ट्र हो ।

त्यसैले जापानीज खेलाडीहरु संग पनी समय समयमा अभ्यास गरिरहेको हुन्छ, केहि सिक्ने अवसर मिलीरहेको छ , अर्को कुरा जापानको फुकुओकामा हरेक दुई महिनाको फरकमा ५ लाखको टुर्नामेण्टहरु हुन्छ । ती सबै टुर्नामेण्टमा जापान आएबाट सहभागी भैरहेको छु । यसले गर्दा आफ्नो ईस्टामिना बनाउन मलाई धेरै मेहेनत पुगिरहेको छ । जसले गर्दा मलाई लाग्छ नेपाल भन्दा जापानमा बसेर फुटबल खेलेर करियर बनाउन सकिन्छ ।

१७. तपाईले नेपालको राष्ट्रिय टिममा रहेर फुटबल खेल्ने ठुलो चाहाना बताईरहँदा,नेपाली राष्ट्रिय टिममा कती सम्म पुग्न सक्छु जस्तो लाग्छ ?

– त्यो त यती भनेर भन्न सकिन्न तर आफ्नो खेल लाई निरन्तरता दिईरहेको छु ।भाग्यले साथ कत्तीको दिन्छ । हेरम सायद छोटै समयमा नेपाली राष्ट्रिय टिममा पुग्न सक्छु भन्ने आश छ ।

१८. यहाँले बिहानी एफसीमा आबद्ध रहेर अहिले जापानीज खेलाडीसंग पनी अभ्यास गरिरहेको छु,”भन्नुभयो”तपाई त नेपालमा पनी थुप्रै खेलहरु खेलीसक्नु भएको छ । नेपालमा खेल्दा र जापानमा खेल्दा के फरक पाउनुभयो ?

-एकदमै दाई मैले धेरै नै फरक पाए । यता तिर खेलाडीले जुन तरिकाले ट्रेनीङ पाएको हुन्छ । त्यो नेपालमा छैन्, अर्को कुरा यहाँ एकदमै टेक्निक लगाएर मात्र गेम खेल्छ, त्यस्तो नेपालमा कम छ । यहाँको खेल्न मैदान देखि लिएर सबै कुरा फरक छ, एउटा आफ्नै स्टममा चलेको जसको फलस्वरुप जापान फुटबलमा धेरै अगाडी छ।

त्यसैले म आफैंलाई भाग्मानी ठान्छु, किनकि मैले यहाँ बढी बढी सिक्ने अवसर पाउदैछु । त्यसैले म अहिले जुन बिहानी फुटबल क्लवमा आबद्ध छु ।हाम्रो टिममा कुरा पनी भैरहेको छ कि यहि क्लव छिट्टै नेपालमा स्थापित गरेर जसरी यहाँ ट्रेनीङ दिईन्छ । त्यहि अनुरुप नेपालमा पनी दिने सोचिरहेका छौं सम्भव त छिट्टै गरिने सोचिरहेका छौं ।

१९. अब यहाँलाई अन्तीम प्रश्न ‘बिनोद जी’ अन्त्यमा समस्त खेलकुद पक्षलाई सकारात्मक विकाशको बोटोबाट उज्यालो तर्फ डोर्याउनका लागि के गर्नु पर्ला , के भन्न चाहानुहुन्छ ?

-हामीनेपालीको सोच के छ भने जव ओफ्नो कुनै क्षेत्रमा रुची देखाउछौं, नी त्यसमा त्यो विचार राम्रै राख्दा बाहिरी समाजले नानाथरी कुरा भन्न थाल्छ । नेपालमा पढाईलाई मात्र बढी फोकस गरिन्छ । त्यसैकारण संक्षिप्तमा के भन्न चाहान्छु,भने यदि तपाई कुनै कुरा गर्न चाहानु हुन्छ,भने त्यहि गर्नुहोस् तपाई त्यसमा सफल हुनुहुन्छ । दुनिँयाको कुरा नसुन्नुहोस् ! अहिले मलाई थ्याक्कै एउटा ट्रोलको याद आयो नेपाली के भन्छ, (is more batter then someone future)

२०. हुन्छ, बिनोद जी जापानको यती व्यस्त समयका बाबजुँद पनी आफ्नो व्यस्तताको समय मिलाई हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो, यसका लागि यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।

– हस दुर्लभ दाई हजुरलाई पनी धन्यवाद ! मेरो मनमा लागेको कुरा तपाईको यो अनलाईन मिडीया मार्फत सबै सामु राख्ने अवसर दिनुभयो, एकदमै मलाई पनि खुशी लाग्यो , तपाई र तपाईको बिहानी अनलाई डटकम सम्पुर्ण टिमलाई विषेश धन्यवाद दिन चाहान्छु, एकदमै आभारी छु दाई यहाँप्रती फेरी पनी धन्यवाद ।।

खेलको भिडीयो हाईलाईट हेर्न दिएको लिंकमा क्लिक गर्नुहोला ।

पेशाले सरकारी जागिर थियो । जिविको पार्जन गर्न जसो तसो सबै कुरा पुगि नै रहेको थियो । त्यो पनी नेपालमा देश र जनताको सेवामा समर्पित भएर काम गर्नु जतिको बेग्लै मजा सायद अब कतै गएर पनि भेटिदैन् होला । हुनत : मान्छेलाई जती नै भएपनी पुग्दैन, त्यो तपाई हामी सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो । हरेक मान्छे आफ्नो जिन्दगीमा चरम खुशीका निम्ती अनेकौं ठाँउ भौतारिदै बढी भन्दा बढी लाभान्वित हुन चाहान्छ ।

यो सारा संसारभरी मान्छेको रित नै हो जस्तो लाग्छ । त्यसैले आफ्ना उद्देश्य र भावि सपना तय गर्न संसारभरीका मान्छे आफ्नो देश छोडेर कोहि यताको उता जान्छन्,त कोहि उताको यता आउछन् । तर हामी नेपालीहरु विश्वका जतीनै विकसित देशमा आफ्ना सपनालाई साकार पार्न जहाँ गएतापनी हाम्रो देश नेपाल त्यहि हो । हाम्रो देश नेपाल जहाँ छ,त्यहि छ । आफ्नो देश र जन्मभुमीको माया सबैलाई लागि रहन्छ । गरिनै रहेका हुन्छौं । 

पछिल्लो समय हाम्रो देश नेपालको कुराकानी गर्ने हो भने यूवाहरु दैनीक हजारौंको संख्यामा विदेश पलायन भैईरहेका छन् । यस्तै नेपालबाट जापान आउनेको संख्यामा पनी कुनै कमी छैन् । हाल सम्म नेपालबाट विद्यार्थी भिषा र अन्य भिषामा आउने नेपालीहरुको संख्या गरि ८० हजार भन्दा बढी पुगिसकेको छ । 

यसै सन्दर्भमा आज हामीले आफ्नो हजारौं सपना बोकि केहि वर्ष अगाडी जापान आउनु भएका र हाम्रो यस बिहानी अनलाईन डटकमद्धारा संचालित बिहानी एफसिका पूर्व कप्तान संग हामीले उनको पछिल्लो जिवनशैली कसरी बितीरहेको छ । उनको जिवनशैलीमा केन्द्रित रहेर केहि कुराकानी गरेका छौं । उहाँसंग गरिएको कुराकानी जस्ताको त्यस्तै !!

१. यहाँलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?
-धन्यवाद !!
२. आराम हुनुहुन्छ ?
– हजुर आरामै छु ।
३. शुरुमा यहाँको परिचय तर्फ लागौं आफूलाई परिचय मार्फत कसरी चिनाउन चाहानुहुन्छ ?

– नमस्कार !! म खेम राज बोहरा, घर लम्कि कैलाली थपलीयापुर ।

४. आज हामी तपाईको जिवनशैलीसंग केन्द्रित रहेर कुराकानी गर्छौं । यहाँको बाल्यकाल कहाँ र कसरी बित्यो ?

– कैलाली जिल्लामै जन्म भयो, र मेरो बाल्यकालपनी सामान्य तरिकाले नै आफ्नै जन्मभुमी लम्कि थपलीयापुरमा बित्यो ।

५. उच्च शिक्षा यहाँले कुन ठाँउबाट हासिल गर्नुभयो ?

– राष्ट्रिय उच्च माध्यमिक विद्यालय लम्कि बाट नै मैले आफ्नो उच्च शिक्षा हासिल गरेको हुँ !
६. पढाई संगै यहाँको रुची के थियो ? 

-फुटबल खेल्ने ।

७. यहाँले आफ्नो रुची फुटबल खेल्ने थियो,भनिरहँदा अहिले सम्म कुनकुन क्लवबाट कस्ता कस्ता खालका फुटबल गोल्डकपमा सहभागिता जनाउनु भएको छ ? 

– मैले आफ्नो फुटबलको करिअर चाँहि पंचकोशी युवा क्लबबाट गरेको हुँ ! बिचमा अरू क्लब बाट नि खेले Fare west United Fc बाट खेल्दा खेल्दै नेपाल प्रहरीको जागिर खाइयो !
८. जस्तो यहाँले नेपाल प्रहरीमा जागिर खादा खादै एकाएक फुटबल खेल्न कसरी छोड्नु भयो खेमराज जी ?

– विशेष गरि जागिर संग संगै फुटबल खेल्नुपर्ने, उदेश्य पुलीस क्लवमा सहभागिता हुनु थियो । विभिन्न कारणले हुन सकेन त्यसैले केहि समय फुटबल छोड्नु परेको हो ।

९. फुटबलमा नेपाल पुलीसको आफ्नै विभागिय टिम थियो, किन टिममा समेटिन सकिएन जस्तो लाग्छ ?

– हुनत : केही महिना तालीम पनि लिए बिचमा जागिर सरूवा भएकोले निरन्तर दिन गाह्रो भयो, जसको फलस्वरुप विभागिय टिमको छनोटमा पर्न सकिएन ।
१०. के का लागि जनताको सेवा गर्दा गर्दै बर्दी फुकालेर विदेश पलायन हुनुभयो ?

-५ बर्ष सम्म देशको सेवा गरियो सबैको जस्तो जीवन लाई केही सहज बनाम भनेर विदेश आउने निर्णय गरे !
११. कती वर्ष भयो जापान आउनु भएको ?

-३ बर्ष हुन लाग्यो !
१२. अहिले जापान मै हुनुहुन्छ,के सोचेर जापान आउनुभयो, जापान आउने प्रेरणा यहाँलाई कसले दियो  ?

– हजुर यतै छु साथीहरू पनी यतै भएकाले अघि भने जस्तै जीवन लाई केही सहज बनाम भनेर नै जापान आएको हुँ !
१३. अहिले जापानमा के गर्दै हुनुहुन्छ ? 

-पढिरहेको छु ।
१४. अहिले जापानमा पढिरहेको यो शिक्षा कति हद सम्म नेपालमा सदुपयोग गर्न सकिन्छ, जस्तो लाग्छ ?

– अहिले म पढ्न लाको भनेको अटोमोबाईल ईन्जिनियरिङ (Automobile  engineering) हो पछी गएर आफैले नेपलमा सर्भिस सेन्टर खोल्न सकीन्छ । जुन कामले नेपालमा सिपमूलक रोजगारी दिलाउन सकिन्छ, जस्तो लाग्छ ।
१५. पढाई भ्याएपछि खेम जी को भावि योजना के छ ?

– केही बर्ष यतै जापान मै बसेर काम गर्ने सोचेको छु, त्यसपछि नेपाल फर्केर व्यवसाय गर्ने सोचमा छु ।
१६. यो त तपाईको योजना र लक्ष्य सफल होस् , हाम्रो तर्फबाट धेरै धेरै शुभकामना छ । तपाई एउटा खेलाडी भएको नाताले म फेरी यहाँको खेल जिवनमा फर्केर कुराकानी गर्न चाहान्छु, जापान आए पछि पनी फुटबल खेल्दै हुनुहुन्छ ? 

– हजुर खेलिरहेको छु । 
१७. जापानमा कुन क्लवमा रहेर फुटबल खेल्नुहुन्छ ?

– बिहानी एफसी बाट फुटबल खेल्छु ।

१८. अहिले सम्म जापान आएपछि कति वटा टुर्नामेण्टमा सहभागिता जनाउनुभयो ?

– ४ वटा जती टुर्नामेण्टमा सहभागी हुने अबसर पाईयो ।
१९. जापानमा रहँदा यहाँको फुटबल क्षेत्रमा कस्तो प्रर्दशन रहेको थियो ?

-१ बर्ष सम्म बिहानी फुटबल क्लवमा रहेर टिम कप्तानको जिम्मेवारी पाएको थिए ।  राम्रै भयो भन्न रूचाउछु । 
२०. यो त भयो खेम जी यहाँको फुटबलको क्षेत्रमा गर्नु भएको कृयाकलाप ! अब भने म अलकती नेपाली फुटबलको क्षेत्रमा फर्केर कुराकानी गर्छु, किन नेपाल फुटबलको क्षेत्रमा अगाडी बढ्न सकिरहेको छैन्, यहाँलाई के लाग्छ ?

-नेपाली फुटबलको क्षेत्रमा सायद कही न कतै राजनीतिक असर नै परेर हुन सक्छ, अगाडी बढ्न नसकेको किनकि राम्रालाई भन्दा हाम्रालाई प्राथामीकता दिईन्छ, तर अहिले पछिल्लो समय जेहोस राम्रै हुँदै गईरहेको पाएको छु ।
२१. नेपाली फुटबलको विकाश गर्न के कुरामा सरकार र सम्बन्धीत निकायले ध्यान पुर्याएर काम गर्दिएको भए विकास हुने थियो, जस्तो लाग्छ तपाईलाई ?

– पहिलो कुरा त  होम लिगेज खेल (home league game) हुन आबश्यक छ , खेलाडीहरूको लागी उचित अभ्यास (Tranining) र सेवा सुबिधामा विषेश ध्यान दिन जरुरी छ । गुणस्तरिय खेल मैदान बनाउन अपरिहार्य छ । 
२२. हुन्छ, हामी खेलकुद सम्बन्धी फेरी फेरी पनी कुराकानी गर्दै गरौंला । अब भने खेम जी म अझ यहाँको अन्तरमनको कुरा जान्न चाहान्छु, तपाईलाई कस्तो खालको रङ मन पर्छ ?

– सेतो
२३. कस्तो खालको खानाको शोखिन हुनुहुन्छ ?

– साधारण दाल भात तरकारी नै बढि रुचाउछु ।
 २४. कसले बनाएको खाना बढी मन पर्छ ? 

– खाना त ऑमाको हातले बनाएको एकदम मिठो लाग्छ ।
२५. सानोमा कत्तीको चकचक गर्नु हुन्थ्यो । कुनै पल याद छ ? 

– अली बढी नै चकचके थिए रे तर त्यस्तो पल भने याद भएन !
२६. तपाईलाई घरमा मायाले बोलाउने नाम के थियो ? 

– कान्छो छोरा भएकाले कान्छु नै भन्नुहुन्छ ।
२७. आजसम्म कुनै पनी कुरा गल्ती गरेको पल याद छ ?

– चकचके भएनि गल्ती नै गरेको पल चाही छैन भनुम !
२८. तपाई अहिले विवाहित कि अविवाहित ?  
– अवावाहित नै छु ।
२९. किन अविवाहित अहिले सम्म ? 
– विवाह नगरेकोले । हाहाहा !

३०. हा हा हा कस्तो स्वभावको केटी मन पर्छ ?

– परिवार र ठुलाको आदर गर्ने केटी एकदम मन पर्छ ।
३१. हा हा हा हा अहिले सम्म केटी जिस्याउनु भएको छ कि नाई ?

– त्यस्तो अवसर नै नमिलेकाले अझै जिस्याउन बाकी नै छ । हाहाहा
३२. अब हामी खेम जी को कहिले सम्म जन्ती जान पाउँछौं ?

– सायद अबको २ बर्ष !
३३. प्रेम विवाह गर्नु हुन्छ, कि मागि विवाह ?

– यसबाट महानायक राजेश हमाल ज्यू त बच्न सक्नुभएन जस्तो गरेनी विवाह चॉही पक्का गर्छु हाहाहा !
३४. हा हा हा निकै रमाईलो कुराकानी भयो खेम जी यहाँको मनोआकांक्षा पुराहोस् , शुभकामना छ ?

– धन्यवाद
३५. अब अन्तीम प्रश्न खेम जी यहाँसंग कुराकानी गर्ने मन त धेरै नै थियो, तर समय संगै चल्नु पर्छ । यहाँलाई आजको अन्तर्वार्तामा मैले प्रश्न गर्न छुटाएका र यहाँले भन्नै पर्ने कुनै कुरा केहि छन् ? 

– यो मेरो जिवनको पहिलो अन्तर्वार्ता भएकोले मलाई मौका दिनुभएकोमा हृदय देखी नै धन्यवादका साथै आगामी दिनहरूमा नि बिहानी एफसी ले धेरै प्रगती गरोस भनेर शुभकामना दिन चाहन्छु । सके सम्म म जती ताढा रहेता पनी क्लवमा भने आवद्ध रहिरहन्छु ।
३६. हुन्छ खेम जी जापानको यती व्यस्त समयमा पनी आफ्नो व्यस्तताको समयलाई व्यवस्थापन गर्दै हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो, त्यसको लागी यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद ?

– यहाँको चर्चित बिहानी अनलाईन डटकममा मलाई कुरा गर्ने अवसर दिनुभयो, म एकदमै यहाँहरु प्रती आभारी छु । फेरी पनी बिहानी अनलाईन डटकम र तपाईलाई अन्तरहृदय देखि नै धन्यवाद दिन चाहान्छु । 

– हस धन्यवाद !!

किन पत्रकारिता क्षेत्रमा आबद्व हुनुभयो ?

म पत्रकारीता क्षेत्रमा लाग्छु भन्ने सोचेको पनि थिएन तर रहर भने निकै थियो । कहीले काही रहर पनी यथार्त हुदो रहेछ । मलाई पत्रकारीता भन्दा पनी मिडीयाहरु अझ भन्नु पर्दा रेडियोमा बोल्ने निकै ठुलो रहर थियो तर त्यती बेलाको समयमा मेरो लागी यो सम्भव छ जस्तो मलाइ लाग्दैन्थ्यो । किनकी रेडियोमा म बोल्ने त ठुलोकुरा रेडियोमा बोल्ने मान्छेहरु संग म बोल्ने हिम्मत नै गर्न सक्दैनथे । खासमा म विदेश गएको मान्छे मेरो लागी अब विदेश नै सवै हो जस्तो लाग्थ्यो । विदेश बाट आएर फेरी अर्को देशमा जानको लागी म काठमाण्डौमा भान्जा श्रीधर सुवेदी संगै बस्थे । उनी नेपाल एफ.एम. मा काम गर्थे । उनको सल्लाहमा मैले त्यहाँ पत्रकारीता सम्बन्धी एक महीना जति तालीम पनी लिए । त्यस पछी मलाई झन यो क्षेत्र बढी मन पर्न थाल्यो । भान्जाले एक महीना पछी मलाई घोराहीको स्वर्गद्धारी एफ.एम. मा कुरा गरिदिन्छु अब उतै सिक्नुहोला भने । उनले एफ.एम. मा विपुल पोख्रेल दाइलाइ फोन गरे अनी दाइले हुन्छ भने पछी म विदेश जान भनी हिडेको भान्छे स्वर्गद्धरी एफ.एम. मा आई पुगे । त्यती बेला एम.एम. मा विपुल दाईको विशेष सहयोगमा कामगर्न पाए र यो क्षत्रको मेरो गुरु नै विपुल दाई हुनुहुन्छ । खासमा म रहरमा नै यो क्षेत्रमा आबद्ध भएको हु ।

पत्रकारिता क्षेत्रमा के कस्ता चुनौतीहरु देख्नुभएको छ ?
पत्रकारीता क्षेत्रमा निकै चुनौती छन । सवैभन्दा पहीला त यो पेसाले मात्र बाँच्न नै गाहा्रे छ । त्यसैले हरेक पत्रकारीता गर्नेहरुले केही न केही अरु पेसा पनी गरेका छन । रहरले मात्र जिवन चलाउन सकिदैन जब रहर पुरा हुन्छ अनी मान्छे यो पेसा बाट विस्थापीत हुन्छ । अहीले त सञ्चार क्षेत्रको विकास क्रम संगै समाचार संकलनमा निकै सहज भएको छ । केही वर्ष पहीले एउटा समाचारको लागी पुरा दिन नै हाल्नु पर्दथ्यो । अहीले त निकै सहज भएको छ हेलो भन्यो च्याट गरेपछि समाचार आइपुग्छ । कपी पेस्टको भरमा पनी मीडीया चलेकै छन । तर अहीले पनी दुख गरेर समाचार बनाउनेहरु पनी छन उनीहरुका लागी त अहीले पनी चुनौती निकै छ नी । ठाउँ विकट हुन सक्छ साधन नहुन सक्छ , दुई तिन दिन लगाएर मेहनत गरी बनाएको समाचारको कती मुल्य त ? त्यसको पनी ग्यारेन्टी त छैन नी । त्यसैले मेहनतगरी बनाएको समाचारहरुको उचित मुल्याङकन हुन जरुरी छ । अर्को कुरा यसको विश्वनियता पनी कम हुदै गईरहेको छ यसलाई सुधार गर्न जरुरी छ । यस्तै पत्रकारीतामा राजनीती गर्ने चलन व्यापक भएको छ यो पनी अहीले हाम्रो लागी चुनौती भएको छ । प्रत्येक पत्रकार पार्टीमुखी भै सके हुनु पर्ने समाज मुखी देश मुखी हो जस्तो मलाई लाग्छ ।
पत्रकारिता क्षेत्रमै टिकिरहनका लागि विशेष गरेर मिडिया सञ्चालहरुबाट के कस्तो अपेक्षा राख्नुभएको छ ?
प्राय मिडियाहरुले उचित पारीश्रमीक दिएका छैनन र टिकी रहनको लागी उचित परीश्रमीक दिुनुपर्छ । हामीले अपेक्षा मात्र गरेर हुदैन यस्ता कुराहरु स्वयं मीडीया सञ्चालकले सोच्ने कुराहरु हुन । अहीले धेरै जनशक्तmी भन्दा पनी थोरै र मेहनती पत्रकार मिडीयाहरुले राख्ने र तिनीहरुलाई उचित पारीश्रमीक दिन जरुरी छ । मेरो अपेक्षा पनी यही हो राम्रो संग काम गरौ मेहनत गरौ त्यसको बदला सहरमा बाच्न सक्ने गरी पारीश्रमीक भय पुग्छ ।
रेडियोमा काम गर्दै गर्दाका चुनौतीहरु के कस्तो देख्नुहुन्छ ?
चुनौती निकै छन रेडीयोमा काम गरी सकेपछी छोडेर हिडन मीलेन कोही विरामी भो भने पनी अर्कोले पालो नदीएर बस्नु परेको हुन्छ । रेडीयो कै कामले गर्दा मैले श्रीमतीको अप्रेसन हुदा समेत समय दिन सकेन यो कुरा म कहीलै भुन्नै सक्दैन । यो यस्तो पेसा हो काम पनी हुदैन फुर्सद पनी हुदैन । मेरो एउटा कामले रेडीयो बन्द गरेर हिडन नी नमील्ने अर्को साथी नभए छोडेर जान नमील्ने । रेडीयोमा काम गर्ने क्रममा सहकर्मी बाट भने कहील्यै असहयोग भने भएन । निकै मीलेर बसेको एउटा परिवार जस्तो लाग्छ ।
जस्तो रेडियोकर्मीहरुलाई रिपोटिङका सवालमा के भयो भने सहज हुन्छ जस्तो लाग्छ ?
कही जाँदा साधन चाहीन्छ सवै रिर्पाेटीङ जाने ठाउँ नजिक हुदैन टाढा पनी हुन्छ त्यसैले त्यसको लागी रेडीयोहरुले सके सम्म एउटा साधन र रिपोटीङको लागी अन्य अवस्यक सामाग्री उपलब्ध गराइ दिन जरुरी छ । रेडीयोको लागी समाचार लिन जाने सधै बस भाडा आफै तिर्नु पर्ने भयो भने सवैलाइ समस्या हुन्छ । कतीपय मिडीयामा व्यवस्था भएको होला तर सवैमा भएको छ जस्तो मलाई लाग्दैन । अर्कोकुरा समाचार सहजरुपमा उपलब्ध गराई दिने ब्यवस्था हुन जरुरी छ । कुनै पत्रकार समाचार लिन आएको हो भने कसरी सहज रुपमा उस्ले समाचार पाउन सक्छ त्यसको ब्यवस्था हुन पर्छ ।
यहाँको क्षमता अभिवृद्विका लागि के कस्ता प्रयासहरु भएका छन् ?
रेडीयोमा काम गर्न थालेको १२ वर्ष भयो यो नै मेरो क्षेमता अभिबृद्धीको मुहान हो जस्तो मलाई लाग्छ । म यो क्षेत्रमा लागे देखी धेरै साप्ताहीक र दैनीक पत्रीकाहरुमा समेत समाचार पठाउने गरेको छु । कोहलपुर बाट प्रकाशनहुने पत्रीकामा समेत कहीले कसो समाचार पठाउने गरेको छु । म स्वयं विद्यालयमा समेत कार्यरत भएकोले त्यती धेरै समय दिन नसके पनी विद्यालयमा समाचार वाचन सम्वन्धी बालबालीकाहरुलई समेत लेख्न र पढन सिकाउने गरेको छु ।
संगठनात्मक रुपमा के भयो भने पत्रकारिता क्षेत्रमा सुनौला दिनहरु देख्नुहुन्छ ?
संगठनहरुले हरेका श्रमजीबी पत्रकारहरुलाई उचित पारीश्रमीकको लागी विशेष पहल गर्नु पर्दछ । सम्पुर्ण मीडीया कर्मीहरुको जागीरको समेत ग्यारेन्टी गराउन संगठनहरुको निकै ठुलो भुमीका हुनु पर्दछ साथै एउटा पत्रकार सजीलै संग यो पेसाले बाच्न सक्ने भयो भने पत्रकारीता क्षेत्रमा सुनौला दिनको सुरुवात हुन्छ ।
घर परिवारबाट के कस्तो सहयोग प्राप्त भएको छ ?
घर परिवारको सहयोगले नै आज सम्म यो पेसा छोडन सकेको छैन । कहीले काँही अबत छोडनु पर्छ जस्तो लाग्छ घर परिवारले यही पेसाले नै सुरुमा घोराहीमा बस्ने बनाएको हो भने छाडन हुदैन भन्नु हुन्छ । असहयोग कहील्यै भयन सहेद कहीले पनी हुदैन जस्तो लाग्छ ।
पत्रकारिता पेशालाई कतिपयले नशाकारुपमा लिएको पाइन्छ । के त्यस्तै लाग्छ ?
हो मलाई नी नसा लागेर नै यो पेसामा आएको हु । नत्र भने विदश जान भनेको हिडेको छोरो एफ एम बाट बोल्छ भन्ने मेरा वुवा आमाले नी सोच्न भएको थियन होला । यदी यस्को नसा नलागेको भय म आज पनी विदेशमै हुन्थे होला । साँच्चीकै नशाकारुपमा लीनेहरुले यो पेसा चटक्कै छोडन मुस्कील नै पर्छ जस्तो मलाई लाग्छ ।
पत्रकारिता क्षेत्रमा लाग्दै गर्दा कुनै त्यस्ता अविस्मरणीय क्षणहरु केही छन् ?
शुरुमा रेडीयोमा बेल्न पाइदैनथ्यो कैले बोल्न पाइएला जस्तो नी लाग्थ्यो शुरु शुरुमा रेडीयोमा सुचना पढदा पनी खुब आनन्द लाग्ने । हामी ३ जना थियउँ सुचना पढनको लागी तछाड मछाड हुने गर्दथ्यो यो कुरा चाही सम्झना आई रहन्छ । अनी अर्को विपुल दाईले मलाई त्यती वेलाको घोराहीको महेन्द्र अस्पतलामा परिवार नियोजनको मिनी ल्याप छ समाचार बनाएर जाउ भन्नु भायो । म समाचार लीएर आय अनी लेखे त्यो मेरा पहीलो समाचार थियो त्यो देखेर धेरै जान हाँस्नु भयो मलाई नी लाज लाँग्ँयो त्यो समाचार मैले कथा जस्तै लेखेको रहेछु यो कुरा अहीले पनी सम्झना छ ।