टोकियो,जापान,चैत्र,२५-जापानमा यतिखेर “साकुरा” फुलेर ढकमक्कै भएका छन्।साकुरा भन्नेबित्तिकै सबैको मनमस्तिष्कमा यसको सौन्दर्यले जोकोहीलाई मोहित पार्छ।“साकुरा” जापानको राष्ट्रिय फूल पनि हो।

जापानले सन् १९९२ देखि मार्च  २७  लाई साकुरा दिवसका रूपमा मनाउँदै आईरहेको छ।यहाँ साकुरालाई शान्तिको प्रतीक मानिन्छ।

वसन्त ऋतुको आगमनसँगै मार्चको अन्तिम सातादेखि अप्रिलको पहिलो सातासम्म जापानका बाटो,पार्क, वनजंगल,घरअगाडीका बगैँचाहरू “साकुरा” फूलले सेताम्मे र राताम्मे फुलेका देखिन्छन्।जापानमा हाल ६०० प्रजातिका “साकुरा” फूलहरु पाईन्छ।“साकुरा” फूलले यतिबेला छुट्टै विशेषता र सौन्दर्य थपेको छ।

जापानमा “साकुरा फुल्ने समयमा यसले वातावरणीय सौन्दर्यसँगै पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि पनि टेवा पुर्‍याएको छ। साकुरा फुलेपछि त्यसको अवलोकन गर्न ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ।जापानीज र यहाँ रहेका विदेशीहरु पनि साकुराको सौन्दर्यतामा एकै साथ रमाउने गर्दछन्।जापानमा रहेको नेपाली समुदाय त झन् यो परिवेशमा पूरै परिचित र घुलमिल हुँदै साकुराप्रति अपनत्व महसुस गर्न थालिसकेका छन्।

जापानी परम्पराअनुसार परिवारजन,साथीभाइ तथा प्रेमी-प्रेमिकासँग साकुराको फूलको फेदमुनि बसेर फूलको सौन्दर्यको आनन्द लिदै मीठा-मीठा परिकार र पेय पदार्थसँगै खाना खाएमा वर्षभरी नै सुखशान्ति हुने विश्वास गरिन्छ।

जापानमा यसलाई स्थानीय भाषामा ‘हाना’ को अर्थ फूल हो।‘मी’ को अर्थ हेर्नु हो।भावको हिसाबले यसको पूरा अर्थ फूल हेर्ने उत्सवको रूपमा बुझिन्छ।जापानीहरु यस मौसममा साकुरासँगै ‘हानामी’मा फूलको बँगैचामा भुइँमा बसेर एकआपसमा खुलेर कुरा गर्ने गर्छन्।जापानीले यसलाई विशेष अवसरका रुपमा समेत लिने गरेका छन्।

जापानमा साकुरा फूलको वसन्तको पहिलो आगमनको सूचना दिने रूख यही हो भन्ने बुझिन्छ।साकुराले आफ्ना शरीरभरि यसरी फूलैफूलले भरिन्छिन्, जसलाई हेर्नेबित्तिकै हर कसैको मुखमा ‘वाह’ शब्द ननिस्की धर नै पाउँदैन।साकुरा फूल्ने समयमा सायद जो कोहीको क्यामेरामा यो फूल कैद नभएको सायदै नहोला।यो समय सामाजीक संजाल फेसबुक ईन्स्टाग्राम,एक्स,टिकटकमा साकुराको फोटो र भिडीयो बनाएर नहाल्ने सायदै विरलै होला।

हाल साकुराको गरिमा जापानमा मात्रै सीमित छैन। यसप्रतिको आकर्षण र रौनक विश्वभरि फैलिएको छ। जापानले विश्वमा शान्ति र भाइचाराको सिद्धान्तस्वरूप धेरै मुलुकलाई ‘साकुरा’ का बिरुवा उपहारस्वरूप दिने गरेको छ।

जापानले नेपालमा पनि “साकुरा” फूलको वृक्षारोपण गरेको छ।

जापानले वि.सं २०७४ मा  नेपाल जापान सम्बन्धलाई सुमधुर बनाउने उद्देश्यले जापानी राष्ट्रिय फूल ‘साकुरा’ रोप्न वृद्ध जापानीको समूह नेपाल पठाएको थियो।विश्वमा शान्ति, भ्रातृत्व र समृद्धिको सन्देश प्रवाह गर्न जापानीले वि.सं २०७४ सालमा मात्र नेपाल लगायत २३ देशका ३५ शहरमा साकुरा रोपेका थिए।नेपालमा उक्त वर्ष पहिलो पटक दुई देशबीचको सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउन राष्ट्रिय शहीद स्मारक गोकर्णमा डेढ फिट उचाइका २०० साकुरा फूल रोपिएको थियो।

नेपालमा साकुरा रोप्न पुगेका चेरी ब्लुस्म एशोसिएसनका अधिकांश व्यक्ति ६० वर्षभन्दा बढी उमेरका थिए।नेपालका गाउँगाउँमा साकुरा रोपेर दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउने चाहनाले बाह्र जनाको वृद्धको समूह नेपाल पुगेको थियो।

पुष्परोपण शुरुवात गर्दै नेपालका लागि तत्कालीन नेपाल स्थित जापानी राजदूत मासासी ओगावाले नेपालमा पनि साकुरा हुर्कन सक्ने वातावरण भएकाले शान्तिको सन्देश फैलाउने उद्देश्यले रोपिएको बताउनुभएको थियो।

जापानको “साकुरा” र नेपालमा पाईने “पैयुँ” विच फरक

जापानमा पाईने “साकुरा फूल” र नेपालमा पाईने पैँयो हेर्दा उस्तै देखिन्छ।तर यी दुई विच भिन्नता भने धेरै नै फरक रहेको छ।मुलतःयी दुई फूलका बोट फरक फरक जातीका हुन।अब भने हामी हामी साकुरा र पैयुँ विच संक्षिप्तमा चर्चा गर्छौ। 

“साकुरा”

जापानमा पाईने साकुरा मार्चको अन्तिम सातादेखि अप्रिलको पहिलो सातासम्म फूल्ने फूल हो।जापानमा मात्र हाल ६०० प्रजातीका साकुरा पाईन्छ।तर मानिसको ध्यान यसका मुख्य चार प्रजातिमा छ।

योसिनो सोमेई, विपिङ चेरी, याएजाकुरा र खान्जाकुरा प्रमुख प्रजाति हुन्, जसको रङ र फुल्ने शैली अनि समय फरक छन्।अधिकांश साकुरा मार्च अप्रिलमा फुल्ने भए पनि ठाउँअनुसार फरक-फरक महिनामा फुल्ने गरेको पाइन्छ।खान्जाकुरा जनवरीको पहिलो हप्तादेखि नै फुल्ने गर्दछ।साकुरा फूल्ने मात्र गर्छ यसले फल भने दिदैँन।जापान सरकारले साकुरा फूलको सरकारी स्तरबाटै संरक्षण र वृक्षारोपण गर्दै आईरहेको छ।

“पैयुँ”

नेपालमा हेमन्त ऋतुको सुरुआत भएसँगै “अर्थात” कात्तिक लाग्न सुरु भएपछि पैयुँ ढकमक्क फुल्न थाल्छ।हिउँदको सुरुवातसँगै फूलहरु फुल्ने क्रम रोकिएपछि पैयुँ फुल्ने भएकाले यसलाई हिउँदमा फुल्ने फूलको रानी समेत भनिन्छ। यो फूलको रस माहुरीको लागि प्रमुख आहारा मानिन्छ।पैयुँ फुल्न थालेपछि पहाडी क्षेत्रमा गहुँ खेती गर्ने याम सुरु भएको समेत विश्वास गरिन्छ।पैयुँको बिरुवा कसैसँग आयत गरेर ल्याएको बिरुवा नभएको र नेपालको रैथाने वनस्पति मानिन्छ।यो नेपालको पहाडी क्षेत्रमा पाइन्छ।

नेपालको पैयुँभनिने जापानको साकुरा अमेरिकाको चेरी भनेर चिनिन्छ।तर यीनीहरुको जातमा भने फरक रहेको छ।सबैको कुरा मिले पनि नेपालमा पाईने पैयुँले फल दिन्छ,भने अमेरिका र जापानमा पाईने साकुराले फल भने दिदैन्।खासगरी अप्रिलमा फुल्नुपर्ने यो फुल विश्व तापमानको कारण मार्चमै फुल्ने क्रम देखिएको अध्ययन अनुसन्धानहरुले देखाएको छ।नेपालमा पाईने पैयुँको फल चराचुरङ्गी र फूलको रस माहुरीको लागि प्रमुख आहारा मानिन्छ।

‘‘विवाह गर्दा पैयुँ चाहिने, पूजाआजा गर्दा पैयुँचाहिने, कुल पूजा गर्दा समेत मौलो पैँयुकै हाल्नुपर्ने हुन्छ।तर अहिले यसको बोट नेपालमा हराउन थालेपछि हाम्रो संस्कृतिमा समेत असर पर्न थालेको छ।’’नेपालका पहाडी क्षेत्रमा पाइने पैँयुलगायत वनस्पतिहरु हराउँदै जानु र फूल फुल्ने समयमा समेत परिवर्तन हुनाका कारण जलवायु परिवर्तनको असर भए पनि विश्वका विभिन्न देशमा विभिन्न अध्ययनहरु भइरहेको भए पनि नेपालमा त्यति महत्व दिइएको पाइँदैन।

पैयुँ संरक्षण, वृक्षारोपण तथा गुराँस संरक्षणमा सरकारले केही प्रयास गरे पनि पर्याप्त भने नभएको विज्ञहरु बताउँछन्।पैयुँ नेपालका पहाडी क्षेत्रका वनहरुमा आफैँ उम्रिने बिरुवा भए पनि अहिले लोप हुन थालेका छन्।दुर्लभ सारु मगर ॥

नेपाल मगर संघ जापानले शनिवार माघे संक्रान्ती पर्वको अवसरमा आयोजना गरेको माघे संक्रान्ती विशेष लाङ्घाली साँझ २०२४ सांगितीक कार्यक्रममा राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गायीका सम्झना लामिछाने र चर्चित लोक दोहोरी गायक श्याम राना मगरले दर्शकलाई नचाएका हुन्।

कार्यक्रमममा सम्झना लामिछाने मगरले सालैजो भाका गित गाउदा दर्शक स्टेजमै उक्लिएर छमछमी नाचेका थिए।गायीका सम्झना पनि दर्शक संगै नाच्दै गाउदा केहिबेर कार्यक्रम हलको माहोल नै संगितमय बनेको थियो।समय अभावमा कलाकार सम्झना लामिछाने मगरले थोरै गित गाएपनि दर्शकलाई निकै नचाएका थिए। 

कार्यक्रमको अन्त्य तिर स्टेज चढेका अर्का चर्चित लोक तथा दोहोरी गायक श्याम राना मगरले सुरुवातमै आफ्नो केहि ठट्यौली बोलीमा दर्शकलाई हसाँउन भ्याएका थिए। उनले दर्शकलाई हसाँउदै “बाग्लुङ पञ्चकोट घुम्ती घुम्ती रोड” बोलको गित गाउदा दर्शकलाई स्टेजमै उक्लन बाध्य पार्दै झुमिझुमी नचाएका थिए।

उनको गित गाउँदै बेलाबेला बोल्ने ठट्यौली शैलीको बोलीमा दर्शक हाँस्दै झुमिझुमी नाच्दै निकै मनोरञ्जन लिएका थिए।साथमा कलाकार चेतन घर्ती मगरले पनि दर्शकलाई आफ्नो गित मार्फत जोस्याउदै नचाउदै रमाईलो प्रदान गरेका थिए।

कार्यक्रमको अन्तमा कलाकार द्वय श्याम राना मगर र सम्झना लामिछाने मगरको सालैजो भाकामा केहि बेर निकै घम्साघम्सी दोहोरी चलेको थियो।उक्त कार्यक्रममा जापानमा रहेका प्रवासी स्थानीय अन्य कलाकारको गायन र नृत्यले दर्शकलाई भरपुर्ण मनोरञ्जन प्रदान गरेका थिए। 

कार्यक्रममा जापान स्थित नेपाली राजदुत महामहिम डा. दुर्गा बहादुर सुवेदी र अन्य विभिन्न संघ संस्थाबाट अध्यक्ष तथा प्रतिनिधीको उपस्थिती रहनुका साथै टोकियो आसपासमा बसोबास गर्ने प्रवासी नेपाली मगर समुदायको उपस्थिती रहेको थियो।

यस माघी विशेष कार्यक्रमले प्रवासमा रहेका नेपाली मगर समुदाय लगायत नेपालीजनलाई समेट्दै यो सांगीतीक कार्यक्रम गरिएको र यस पर्वले नेपाली समुदाय विचको सम्बन्ध र परम्परागत रितिरिवाजको जगेर्ना र भावि सन्ततीलाई पनि यस कार्यक्रमबाट आफ्नो परम्परागत सिक्ने कुरामा टेवा पुग्ने नेपाल मगर संघ जापानले जनाएको छ।मगर समुदायले माघे संक्रन्ती पर्वलाई हरेक वर्ष राष्ट्रिय पर्वको रुपमा मनाउदै आएको छ।

टोकियो,जापान,चैत्र,२२-नेपालमा पछिल्लो समय राष्ट्रिय टिमका मुख्य खेलाडी लगायत क्लवबाट व्यवसायीक खेल खेल्दै गरेका दर्जनौ खेलाडी विदेश पलायन भैईसकेका छन्,भने केहि जाने चाजोमाजो मिलाउदै छन्।यसले नेपाली खेल दर्शकमा ठुलो निराशा सिर्जना छाएको छ।“हामी नेपाली फुटबल,क्रिकेट खेल या भनौं अन्य खेलमा यती शौखिन भैईसकेका छौं कि,सायदै पश्चिमी मुलुक संग तुलना गर्दा फरक नपर्ला”हामी संग खेल्ने राम्रो पुर्वाधारहरु एउटा राम्रो रंगशाला छैन् र पनि हामी घरको छतमा चढेर होस् या ज्यानको बाजी राखेर रुखमा झुण्डीएर होस् खेल नियाले रै छाड्छौ,यो नेपाली दर्शकको पिडा संगैको विशेषता हो। 

फुटबल र क्रिकेट खेल प्रतिको मोह नेपाली दर्शकमा अथाह भैईसकेको छ कि यसको कुनै वृतान्त वयान गरेर भ्याईदैन,यसै सन्दर्भमा आज हामीले आफ्नो भविश्य सुनिश्चित गर्न जापान आउनु भएका र नेपालको चर्चित क्लवहरु बाट खेली सक्नु भएको अर्थात नेपालको “बि” डिभिजन लिग विजेताका मुख्य अनुभवी खेलाडी “उनम बुढाथोकी” संग हामीले हाम्रो  बिहानी अनलाईन डटकम मार्फत उहाँको खेल जिवन र अहिलेको समसामयीक खेल जगतको बारेमा कुराकानी गरेका छौं।उक्त कुराकानीको अंश तल जस्ताको त्यस्तै प्रस्तुत गरेका छौं । 

१. “उनम जी” तपाईलाई बिहानी अनलाईन डटकममा हार्दिक स्वागत छ ?
– धन्यवाद दाई मलाई बिहानी अनलाईनमा बोल्ने मौका दिनु भएकोमा !!
२.आराम हुनुहुहन्छ ?

-एक दमै ठिक छु दाई! अनी हजुरलाई कस्तो छ?

३. मलाई पनि एकदमै ठिकै छ“उनम जी ” आज हामी तपाईले नेपालमा रहदा फुटबलमा के कस्ता संघर्ष झेल्नु भयो र यहाँको फुटबल प्रतिको मोह,र साथ साथै जापान आईसकेपछि फुटबल भन्दा  फुटसल बढी खेल्नु हुदो रहेछ,फुटबल छोडेर फुटसल प्रति के कारणले आकर्षित हुनुभयो,र तपाई त एउटा खेलाडी भएको नाताले आफ्नो देशको फुटबल गतिविधीलाई कसरी नियाली रहनु भएको छ।यीनै विषयमा रहेर कुराकानी गर्नेछौं ।
अब लागौं कुराकानी तर्फ !!“उनम जी”यहाँ कति वर्षको उमेर देखि फुटबल खेल्न सुरु गर्नुभयो ?
-मैले झण्डै ७ वर्षको उमेर देखि फुटबल खेल्न सुरु गरेको हुँ!

४. अन्य विभिन्न खेलहरु छन्, जस्तै क्रिकेट,भलिबल तर यहाँ त फुटबल नै खेलिरहनु भएको छ, के कारणले फुटबल नै खेल्ने रुचि लाग्यौ?
-मेरो जन्म दोलखामा भएपनि म सानै देखि काठमाडौंको गोल्फुटारमा बसोबास गर्थे।त्यहाँ खेलमैदानको पनि उचित व्यवस्था भएको र आफ्नो उमेर समुहका साथीभाईहरु सबै जना फुटबल खेल्ने भएको हुनाले सायदै मैले पनि त्यहि भएर फुटबल खेललाई नै अंगाल्न पुगे !!

५. नेपालमा रहँदा कुन कुन क्लवबाट फुटबल खेल्नुभयो?
-मैले धेरै वटा क्लव बाट फुटबल खेल्ने मौका पाए ! उमेर समुहमा छदा बाँसबारी क्लव, हिमालयन शेर्पा क्लवबाट पनि खेल्ने मौका पाए ! र मैले व्यवसायीक फुटबल भने सुरुमा “सि” डिभिजनमा रहेको ओसिस क्लवबाट आफ्नो खेल जिवनको सुरुवात गरे ! म जापान आउनु अघि RCT अर्थात (रानीपोखरी कर्नर टिमबाट “बि” डिभिजनको लिग खेल्दै उपाधी पनि हात पार्न सफल भए,जसमा २ खेलमा म्यान अफ द म्याच पनि “म”घोषित भएको थिए।

६. निकै चर्चित क्लबहरुबाटै फुटबल खेलि सक्नु भएको रहेछ,के कारणले क्लव छोड्नुभयो।छोड्नुको कुनै कारण भन्न मिल्छ?
-हजुरको यो प्रश्नको जवाफ दिनु भन्दा पहिले म अघिको प्रश्न जवाफ दिएर भ्याउछु,“मैले चर्चित क्लवहरुबाट खेले भन्दै गर्दा RCT क्लव सायद नेपालको सबै भन्दा बढी “ए” डिभिजन लिग खेल्ने क्लवमा पर्छ होला।”केहि समय यता भने “बि” डिभिजनमा झरेको छ।तर दाई मैले क्लव भने छोडेको हैन् क्लवमा रहदाँ मैले समय मिलाएर फुटबल संगै जापानीज भाषा अध्ययन गरेको थिए।

लिग सकिए लगत्तै मेरो यता जापानको लागि विद्यार्थी भिषाको “सिओई”(COE)लेटर आयो र केहि समय पछि भिषा पनि लाग्यो त्यसपछि भने मैले आफ्नो नेपालको खेल जिवन त्यागेर मैले पनि जापान पलायनको बाटो रोजे!यसैमा थपिहाले दाई मैले फुटबल छोड्नुको मुल कारण मेरो घर परिवार र आफ्नो उज्चवल भविश्यको खोजीकै निम्ती नै हो,भन्नुपर्छ।

७. तपाई त एउटा रानी पोखरी कर्नर टिमबाट “बि” डिभिजन लिग खेलेको अनुभवि खेलाडी पनि हुनुहुन्छ,अब नेपाल गएर लिग खेल्ने योजना छ कि छैन? आजभोली नेपालमा हुँदा खेलेको क्लवसंगको सम्बन्ध कस्तो छ ?
– जापान आएपछि पनि मैले लामो समय सम्म नेपाल गएर फेरी आफ्नो खेल जिवनलाई निरन्तरता दिने कुरा सोचेको थिए।तर आफ्नो पढाई संगै घरपरिवारको पनि जिम्मेवारीले गर्दा मलाई थप जापान बस्न बाध्य बनायो।एक दुई पटक नेपालको क्लवबाट कुरा पनि आएको थियो।

तर म भने फर्किन सकिन किनकि मेरो आफ्नै व्यक्तीगत समस्याहरु थिए।पछिल्लो समय पनि नेपालमा हुदाँको क्लव संग बेला मौकामा कुराकानी भैईनै रहन्छ।अन्य क्लवका अग्रज व्यक्ती संग नि कुराकानी त भैईनै रहन्छ।तर म फेरी खेल जिवनमा लाग्छु,लाग्दिन त्यो चै थाहा छैन,मेरो सम्बन्ध भने अहिले सम्म सबै संग रामै छ भनम !!

८. अब “उनम जी” तपाई नेपालमा यतिधेरै फुटबलमा भिजि सकेको खेलाडी के कारणले एक्कासी विदेशीनु भयो?त्यसमा पनि जापान नै किन रोज्नुभयो?
-मैले झण्डै आफ्नो जिवनको १३ वर्ष फुटबल खेल प्रती त्यो समय दिए।७ वर्ष देखि २० वर्ष हुँदा सम्म खेललाई निरन्तरता दिए।सायदै त्यो समय मेरा लागी सहज थिएन।खेल खेल्न जादाँ कहिल्यै जुत्ता हुदैन थियो,उचित खानपिनको त के कुरा गर्नु,खेल्न जान साथमा गाडी भाडा पनि हुन्न थियो।यस्तै कुराहरु झेल्दै मैले मेरो जिवनमा १३ वर्ष फुटबल खेले।त्यो समयमा जतिसुकै बाधा अर्चन आए होलान तर पनि मेरा लागि त्यो पल निकै अमुल्य छ र रहनेछ।

विदेशीनुको कारण भनेको दाई नेपालमा उचित तलव,खेलाडीको शरिरको सुरक्षा,आर्थात “जिवन विमा” नभएको साथसाथै लिग खेलहरु पनि निरन्तरता नभएको र राज्यले खेलाडीलाई दिनुपर्ने उचित व्यवस्थापनको कमि र आफ्नो घरायसी कारण जसमा मेरो परिवारमा ४ ठुला दिदिबहिनी अनि म घरको एक्लो छोरो यस्तै त हो नी घरको जिम्मेवारीले मलाई विदेशीन बाध्य बनायो।सुरुमा दक्षिण कोरियाको लागी एप्लाई गरे पछि विभिन्न कारण त्यहाँ जान मिलेन अनि घर परिवार र आफ्नो उचित भविश्यको लागी जापान रोजे !

९. यदि “म”गलत छैन भने तपाई जापान आएर पनि यहाँको कुनै क्लवमा आवद्ध हुनुभएको थियो,भन्ने सुनेको थिए,हो भने,त्यँहा के कारणले छोड्नुपर्यौ ?
-मैले जापान आएको केहि समयमा नै जापानीज क्लवमा ट्रायल दिने मौका पाए।सिजुओका मा रहेको My FC (माई एफसी) क्लव जुन क्लव अहिले जापानको J3 (जे थ्री) खेल्दैछ,उसैको अर्को क्लव Numazu (नुमाजु) मा छ जुन हाल J8 (जे एट) खेल्दैछ जुन क्लवमा नेपालका स्टार खेलाडी सोन्तोष साहुँखलक दाई नि हुनुहुन्थ्यौ,उहाँ संगै खेल्ने ठुलो अवसर मिलेको थियो।जुन क्लवमा सबै भन्दा सानो उमेरको खेलाडी म थिए।

त्यो समयमा जापानीज भाषाको कमीले गर्दा मैले त्यो क्लव छाड्न पर्यौ।जहाँ जान मलाई हरेक दिन २ घण्टा ३० मिनेट जति समय लाग्थ्यौ,र पैसा पनि प्रत्येक दिन २ हजार देखि २५ सय सम्म खर्च हुन्थ्यौ।त्यसमै पढाई,कामको समय,भाषाको कमि र पैसाको अभावले गर्दा उक्त क्लव छाड्न वाध्य भए।

त्यसपछि फेरी मैले २०२१ मा मैले जापानको J8 (जे एट)स्थानमा रहेको क्लवमा आबद्ध हुने मौका पाए।झण्डै २ हप्ताको अभ्यास पछि उक्त क्लवबाट म्याच खेल्ने अवसर पाए।२०२१-४-१७ मा भएको उक्त खेलमा मलाई पहिलो सुरुवाती ११ को सेटमा खेलाउने निधो गरे कोचले।खेल जापानको कुनै दाईगाक्कोउको टिम संग रहेको थियो।

खेलको दौरानमा लगभग २५ औं मिनेटमा मेरो देब्रे खुट्टामा चोट लाग्न पुग्यौ।र हस्पिटलमा गएर चेकअप गराउदा देब्रे घुडाको ACL (एसिएल)च्यात्तिएको रिर्पोट आयो।जसको उपचारका लागी २ पटक सल्यकृया पनि गरे अहिले भने मेरो खुट्टामा धेरै सुधार भएको छ र आजकाल म खेल्न थालेको छु।

१०. त्यसोभए “अब यहाँ त यस्तो कुरामा अनुभव पनि लिईसकेको खेलाडी हुनुहुन्छ,”नेपालबाट केहि राम्रा नेपाली खेलाडी जापान आएर फुटबलमा भविश्य बनाउने सोच पनि बनाएका छन् होला,त्यस्ता खेलाडी साथीहरुलाई के भन्न चहानुहुन्छ? र यहाँको कुनै पनि ग्रेडको क्लव संग आवद्ध हुन कत्तीको सम्भावना देख्नुहुन्छ ?
-हाल जापान मात्र नभएर अन्य देशका लागी पनि विदेश पलायन हुने खेलाडीको संख्या बढ्दो छ।यो एउटा खेलाडी र देशको लागि निकै पिडा दायक समय हो।जापान आएर फुटबलमा भविष्य बनाउन सकिदैन त म भन्दिन तर त्यसका लागि धेरै कुराको आवश्यक पर्छ।पैसा,यहाँको भाषा,र उचित समय निकालेर फुटबल खेल्छु भन्नेका लागी भने अवसर धेरै नै पाईने गर्छ।खेलप्रतिको लगाव,कडा मेहेनत र लगनशिलता कायम राख्न सक्ने हो भने धेरै राम्रो क्लव बाट पनि खेल्ने अवसर नआउने भने हैन्।

११.उसो भए तपाईले देखेको र भोगेको आधारमा जापानको जुनसुकै ग्रेडको क्लवमा आवद्ध हुन के कस्ता कुराहरु हुन जरुरी छ?
-मैले माथी पनि लगभग भनिसके “हामी विदेशमा पढ्न र केहि थोरै भएपनि आय आर्जनको लागी जापान या भनौं अन्य मुलुकमा पलायन हुने गर्छौ।”त्यो बाबजुँद पनि खेलप्रेमीले कुनै खेलप्रती निरन्तरता दिई राख्यौ भने त्यसका लागि थोरै बाटोभने अवश्य छ।

नेपालको खेलको लेभलले अलि विदेशमा राम्रो टिममा खेल्न गाह्रो हुने गर्छ।त्यसका लागी धेरै मेहेनत परिश्रम खेलप्रति लगाव र लगनशिल भएर फुटबल प्रति निरन्तरता दिने हो भने जापानको उच्च लेभल सम्म त म भन्दिन तर राम्रो क्लवमा भने अवश्य अवसर पाईन्छ।

१२. यो त भयो “उनम जी”यहाँको फुटबल गतिविधीप्रती संक्षिप्त कुराकानी,तपाईसंग यो कुराकानी गर्ने सन्दर्भमा नेपालमा हुने फुबल गतिविधीका विषयमा थोरै भएनी कुराकानी गरिहाल्न मन लाग्यौ,तपाई राम्रै फुटबल क्लवबाट फुटबल खेल्दै हुर्केको मान्छे पछिल्लो समय विदेशमा बसेर नेपालको फुटबल गतिविधीप्रती यहाँको धारणा के छ?
-म विदेशमा भए पनि नेपाली फुटबललाई भने फ्लोअप अर्थात हेरिरहेको हुन्छु,म नेपालमा हुँदा खेरीको खेल अवस्था र अहिलेको खेल अवस्थामा धेरै कुराहरु सुधारिएको देखेको छु।जसले गर्दा म
बाहिर भए पनि यसले एक प्रकारको खुशी मिल्ने गर्छ।

१३.नेपालमा अहिले खेलाडीहरु धमाधम विदेश पलायन भैईरहेका छन्,यो त यहाँलाई राम्रो संग थाहा नै छ?नेपालमा क्लव व्यवसायी ढंगले चल्न नसकेको हो कि खेलाडी?
-एकदमै राम्रो अनि मार्मीक प्रश्न गर्नु भयो त्यसको लागी धेरै धेरै धन्यवाद दाई!हरेक दिन युवा खेलाडीहरु नेपाल छाड्न बाध्य छन्।नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै झण्डै एक दशक फुटबल खेल खेल्दै आएकाहरु पनि हाल आफ्नो खेल जिवनलाई अन्त्य गर्दै जन्म भुमी अनी आफ्नो प्राण भन्दा प्यारो परिवारलाई त्यागेर कतिपय विदेश पलायन भैईसकेका छन् त कति हुदैँछन्।यो वास्तवमै देशको लागी र भर्खरै खेल जिवनमा पाईला टेकेका हरुको लागी ठुलो चिन्ता र चुनौतिको विषय बनेको छ।

“एन्फाको कार्य क्लवले गर्ने र देशको लागी खेल्ने खेलाडीलाई राष्ट्रले उचित व्यवस्थापन नगरेको कारण आज नेपाली स्टार खेलाडीले देश छाड्न बाध्य भएका छन्।त्यो पनि एउटा राम्रो भविष्यको खोजीमा!”नेपालमा खेलाडी क्लव र नेपालको एन्फाको व्यवस्था व्यवस्थीत ढङ्गबाट चल्न नसकेको नतिजा हो।

१४. यसै सन्दर्भमा मैले अर्को प्रसंग पनि जोडिहाले अहिले नेपालमा “मोफसल” गोल्डकप प्रतियोगिता पनि राम्रो संग समयमा मै हुदैन्, ठुला धनराशीका लिग खेलहरुको त कुरै नगरम तसर्थ दर्जनौ राष्ट्रिय खेलाडी विदेश पलायन भैईसके,“बि”डिभिजन खेलेको एउटा अनुभवी खेलाडी स्वयंम तपाई पनि विदेशमै हुनुहुन्छ,खेलाडीलाई चलायमान बनाउन क्लवले कस्तो किसिमको भुमिका निभाउनु पर्छ, यस विषयमा के भन्नु हुन्छ?
-आजकाल “मोफसल”कै भरमा नेपाली खेलाडी बाचेको देखिन्छ।ठुला धनराशीको “मोफसल”होस या साना तिना गोल्डकप होस्,यसकै आधारमा भनौ या भरमा आज धेरै नेपाली खेलाडीको घरमा चुलो बलेको देखिन्छ।देशमा लिग खेल कैले हुने कहाँ हुने कुनै टुङ्गौ छैन्।लिग खेलको निश्चत क्यालेण्डर छैन्,बल्ल तल्ल भएपनी १ देखि २ महिनाको अवधी सम्म हुन्छ।अनि खेलाडीको २ महिनाको तलव बढीमा भए ५० हजार देखि १ लाख सम्म हुने गर्छ।

“त्यती पैसाले बाँकि १० महिना कसरी धान्ने एक पटक यो कुरालाई गहन रुपमा सम्झि हेरौं त” अनी १ लाखले एक वर्ष कसरी पुर्याउने!कति पिदाडायीक छ,खेलाडीको खेल जिवन“यदि एन्फाले सोचेर सहि ढङ्गबाट लिग संचालन गर्ने हरेक वर्षको लिग खेलहरु निश्चित क्यालेण्डर गराई संचालन गर्ने हो भने र ”मोफसल”मा पनि राम्रो धनराशीको खेल आयोजना हुने हो भने मात्र पो खेलाडीको जिवनमा सुधार आउला।

१५.तपाईको विचारमा नेपाल सरकारले राम्रा खेलाडीहरुलाई विदेश पलायन हुन नदिई स्वदेशमै रोक्न के के गर्नुपर्छ जस्तो लाग्छ ?
-मेरो विचारमा नेपाल सरकारले सर्वप्रथम त खेलाडीको आधारभुत समस्या समाधान गर्दिन पर्यौ,“जस्तो कि उनिहरुको बिमा गर्दिने तलब बढाईदिने”र नेपालमा हुने लिग समयमा गराउने गरेमा आफैं खेलाडीहरुको जिवन सुधार हुने कुरामा म विश्वस्त छु।खेलाडी खेल खेलुन्जेल मात्र नभएर खेल जिवन पछिको लागि पनि सरकारले दिर्घकालिन रुपमा सोच्दिए राम्रो हुने थियो,जस्तो लाग्छ।

१६.नेपालमा राष्ट्रिय खेलाडी छनोट या भनौ क्लवकै लागि छनोट गर्दा राम्रालाई भन्दा आफ्नालाई प्राथमिकता दियो,विकट क्षेत्रका खेलाडीहरुको त्यहाँसम्म पहुँच पुगेन भन्ने खेलाडीको बारम्बार गुनासो सुन्नमा आउछ,यो खेलाडी छनोट प्रकृयाको विषयमा के भन्नुहुन्छ ?
– यो त नेपालमा पहिले देखि नै चलि आएको चलन भन्दा फरक नहोला।किन भने फुटबल जगतमा मात्रै नभई हरेक क्षेत्रमा यसको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा असर भनौं या प्रभाव आएको पाईन्छ।सबै खेलाडीहरु आफ्नै मान्छेको भनसुनको कारणले राष्ट्रिय टिममा छन्, भन्दा उपयुक्त हुदैन्, किनभने कतिपय खेलाडी आफ्नो मुलत: आफ्नो कला र प्रतिभाको कारणले पनि राष्ट्रिय टोलीमा छन्।तर आफ्ना मान्छे भएमा केहि हद सम्म पहल हुने र राष्ट्रिय टोलीको छनोटमा पर्ने कुरा भने झुटो हैन्।

१७.खेलाडीको छनोट प्रकृयाको विषयमा कुरा गर्दै गर्दै अर्को प्रसंग जोड्न मन लाग्यौ“उनम जी” जस्तो नेपालबाट विदेशी क्लवमा गएर खेल्ने नेपाली खेलाडीहरु त कमै छन् तर गईहाले भनेपनि प्राय एजेण्डबाट जान्छन् भन्ने सुनेको छु, के यो साँचो हो?हो भने नेपालमा एजेण्डको हाबि कसरी भयो जस्तो लाग्छ,के यो आवश्यक छ र?
-एजेण्डको कुरा गर्दा मलाई पूर्ण रुपमा यो विषयमा जानकारी नभएतापनि केहि जानेको सुनेको कुरा भए पछि अवश्य जानकारी गराउछु।र अहिले नेपालको कुरा गर्दा यस्तो छ कि,यदि खेलाडीको राम्रो लिङंक भनौं या सम्बन्ध उच्च भनौं अन्तराष्ट्रिय जगतका क्लव संग चिनजानले गएको पाईदैन्।

किनभने नेपाल एउटा यस्तो सानो देश हो जसलाई खेलको मात्राले संसारमा कमै चिन्ने गर्छन्।आफ्नो च्यानल राम्रो नभएको अनी ठुला क्लव संग राम्रो लिङंक नभएको कारण एजेण्डबाट आएको प्रस्तावलाई सहर्ष स्विकार गर्ने गरेको पाईन्छ।एजेण्डबाट जादा भाषामा हुने समस्या अन्य कुरा हरुमा पनि एजेण्ड संग डिल गरेर जादा सहज हुने हुदाँ त्यस अवसरलाई नेपाली खेलाडीले सहज ढंगबाट लिदै आएको पाईन्छ।

१८.अब यहाँलाई अन्तीम प्रश्न “उनम जी” सबैलाई अन्त्यमा “म”एउटै प्रश्न सोध्ने गर्छु समस्त खेलकुद पक्षलाई सकारात्मक विकाशको बाटोबाट उज्यालो तर्फ डोर्याउनका लागी मैले यहाँलाई सोध्न छुट्याएका प्रश्न भए, र यहाँलाई आजको कुराकानीमा भन्नै पर्ने केहि कुरा छन् भने बताईदिनुहोस् न ?
-जतिसुकै कुरा गरेपनि फुटबल प्रतिको माया मोह र लगाव सायदै वर्णन गरेर सकिदैन होला,जस्तो मलाई लाग्छ।“नेपालको खेलाडीमा क्षमता नभएको हैन्” त्यो क्षमता र प्रतिभा देखाउने उचित र सहि ठाँउ नभएको अनुभव गरिराको हुन्छु।

मैले खेल जिवनमा लागेर थोरै कुरा गुमाए तापनि धेरै कुराको अनुभव,सफलता हासिल गरेको छु,“जस्तो लाग्छ मलाई”म जहाँ भएतापनि जस्तो सुकै अवस्थामा भए पनि “म मेरो फुटबल” र नेपाली फुटबलमा सरिक रहनु हुने सबैमा मेरो अथाहा माया रहनेछ।हरेक घडिमा म फुटबल खेल्नेछु।

१९.हुन्छ, “उनम जी” जापानको यती व्यस्त समयको बाबजुँद पनी हामीलाई कुराकानी गर्ने समय दिनुभयो,समय र कुराकानीका लागी यहाँलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ ।
-अनि विशेष धन्यवाद दुर्लभ दाई अनि हजुरको बिहानी अनलाईन डटकमका साथै शुभ चिन्तक हरुमा मेरो न्यानो माया।मलाई यसरी आफ्नो कुरा राख्न यो मौका दिनु भएकोमा एकदम धेरै खुशी छु र आफुलाई भाग्य मानी ठानेको छु!
जय नेपाल !! जय फुटबल !! यसरी नै मलाई र नेपाली फुटबल जगतलाई माया गरिदिनुहुन अनुरोध गर्दछु ।धन्यवाद !!

काठमाडौं,आषाढ,२६-

छिन्नलता गीत पुरस्कार गुठीले आइतबार काठमाडौंमा आयोजना गरेको एक कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष ओलीले गीत, संगीत, गायनसहितको साहित्यिक रचनालाई निरन्तरता दिन स्रष्टाहरुलाई आग्रह गर्नुभएको हो ।

उहाँले गीत, संगीत र गायनको क्षेत्रलाई अगाडि बढाउन नेपाली जनता सदैव प्रतिवद्ध रहेको पनि स्पष्ट पार्नुभयो । नेपाल कविता, गीत, संगीत, गायनजस्तो रचनाहरुको परम्परा भएको मुलुक भएको उल्लेख गर्दै अध्यक्ष ओलीले त्यस परम्परालाई निरन्तरता दिएरनै अघि बढनुपर्ने आवश्यक्ता औंल्याउनुभयो ।

अध्यक्ष ओलीले गीत, संगीतसहितका साहित्यिक रचनाहरु छन्दवद्ध र लयवद्ध हुने भएकाले त्यसलाई बिर्सन नसकिने बताउनुभयो । उहाँले नेपाल साहित्यिक रचनाहरुको पनि उद्गम थलो रहेको दोहो¥याउनुभयो ।

कार्यक्रममा ओलीले छिन्नलता साहित्यिक पुरस्कारबाट स्रष्टाहरुलाई सम्मान समेत गर्नुभएको थियो ।

“कबड्डी” फिल्मको टेलर पनि हेर्नुहोस् !!

काठमाडौँ,कार्तिक,१८-

दश वर्षको उमेरमा कविता लेख्न शुरु गर्नुभएका देवकोटाका थुप्रै महाकाव्य, खण्डकाव्य, निबन्ध, कथा, नाटक, उपन्यास, गीत, समालोचना र फुटकर कविता प्रकाशित छन् । उहाँले नेपाली साहित्यलाई सयभन्दा बढी कृति दिनुभयो । यी कृतिका माध्यमबाट देवकोटाले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा चिनाएका थिए ।

नेपाली साहित्यमा आधुनिक महाकाव्य लेखनको थालनी गर्नुभएका देवकोटाको ‘मुनामदन’ खण्डकाव्य नेपाली भाषामा प्रकाशित हालसम्म सबैभन्दा बढी बिकेको पुस्तक हो । नेपाली साहित्यमा स्वच्छन्दतावादी–प्रगतिवादी धाराका प्रवर्तक देवकोटाका रचनामा मानवतावाद, प्रकृतिप्रेम र क्रान्तिकारिता झल्कन्छ । उहाँका सृजनामा पूर्वीय र पाश्चात्य दर्शनको संयोजन पाइन्छ ।

भारतका महापण्डित राहुल साङ्कृत्यायनले देवकोटा एक्लैलाई भारतका महाकवि सुमित्रानन्दन पन्त, जयशङ्करप्रसाद र सूर्यकान्त निरालाको संयुक्त रूपसँग तुलना गर्नुभएको थियो भन्ने मान्यता छ । नाट्यसम्राट बालकृष्ण समले देवकोटा ‘मुनामदन’, ‘शाकुन्तल’ महाकाव्य र ‘पागल’ कवितासँगै तीनपटक जन्मेको बताउनु भएको थियो ।

विदेशी भाषामा नेपाली कृतिहरूको अनुवाद र विदेशमा भएका विभिन्न सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरी नेपाली साहित्यको विश्वव्यापी प्रचारप्रसारमा समेत उनले महत्वपूर्ण योगदान दिनुभएको थियो । महाकवि देवकोटाले अङ्ग्रेजी साहित्यका फ्रान्सिस बेकन, चाल्र्स ल्यास जस्ता १५ जना गद्य लेखकका निबन्धको चयन गरी विसं १९९७ मा ‘प्रसिद्ध प्रबन्ध सङ्ग्रह’ प्रकाशित गरे ।

विसं २०१६ मा उहाँ शिक्षा तथा स्वायत्त शासनमन्त्री हुनु हुँदा नेपालभर नेपाली भाषालाई अनिवार्य विषयका रूपमा लागू गर्नु–गराउनु भएको थियो । वर्तमान नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको स्थापनामा सक्रिय योगदान दिनु देवकोटाको अविस्मरणीय देन हो ।

तीन महीनामा ‘शाकुन्तल’ महाकाव्य, दश दिनमै ‘सुलोचना’ महाकाव्य र एकै दिनमा ‘कुञ्जिनी’ खण्डकाव्य लेख्नु भएका देवकोटामा तुरुन्त कविता लेख्न सक्ने क्षमता थियो । देवकोटाको कवि–प्रतिभा, कविताको गुणात्मक मूल्य र सङ्ख्यात्मक योगदान आज पनि अद्वितीय छ ।रासस

रेड बर्ड ब्यानरको निर्माणमा बनेको चलचित्र “पोइ पर्यो काले”को एउटा गीत बाहेक सम्पुर्ण सुटिङ सकिएको छ।

मल्टीस्टारर उक्त चलचित्रको सम्पुर्ण छायांकन पोखरामा सकिएको निर्माण टिमले बताएको छ। शिशिर राणाको लेखन तथा निर्देशन रहेको उक्त चलचित्र तिहारलाई लक्षित गरि कात्तिक ८ गते प्रदर्शन हुँदैछ।

चलचित्रमा सौगात मल्ल,पूजा शर्मा, आकाश श्रेष्ठ, सृष्टि श्रेष्ठ, सुरक्षा पन्त, सोहित मानन्धर राजाराम पौडेल लगायतका कलाकारको मुख्य भूमिका रहने छ ।

दिपक मनाङ्गे र अ देवी राइको लगानी रहेको चलचित्रमा किरण नेपाली र रघु परियार कार्यकारी निर्माताको रुपमा रहेका छन् । चलचित्रको प्रस्तुतकर्ता भने श्याम बहादुर थापा रहेका छन।

कमेडी कथावस्तुमा निर्माण हुन लागेको चलचित्रलाई शिव ढकालले छायांकन गरेका छन। त्यस्तै चलचित्रमा सुवाष भुषाल र पुरुषोत्तम न्यौपानेले मिठो संगीत भरेका छन। कविराज गहतराज, रामजी लामिछाने र राहुल शाहको उक्त चलचित्रमा कोरियोग्राफी रहेको छ ।

सुर्खेतको भेरीगंगा उपत्यका महोत्सव २०७६ को ९ औँ दिन भोलि आइतबार चर्चित र्‍यापर(समीर घिसिङ ) भिटेन आउने भएका छन।

‘कला संस्कृति कृषि पर्यटन उधोग ब्यापार समृद्ध कर्णाली प्रदेश बनाउने मुल आधार’ भन्ने मुल नाराका साथ कला संस्कृती पर्यटन प्रबर्द्धन मञ्च रकुम पश्चिमको आयोजना तथा उद्योग वाणिज्य संघ भेरीको सहआयोजनामा सुर्खेतकाे भेरीगं‌गामा सन्चालन भइरहेको भेरीगङ्गा उपत्यका महोत्सव २०७६मा दर्शकहरुलाई थप मनोरञ्जन दिने उद्देश्यले र दर्शकको मागको कारण भोलि भिटेनलाई ल्याउन लागिएको आयोजकले जनाएको छ।

उनले भोलि महोत्सवमा हामी यस्तै त हो नि ब्रो, मान्छे खत्तम, ¥यापको राजा, माफ गरिदेउन आमा, सिमसिमे पानी, हालखबर, तिम्रो लाउरे यता, चुराेट जस्ता थुप्रै चर्चित गीतहरु गाएर दर्शकलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्ने छन।

भिटेन सङ्गै भोलि अन्य राष्ट्रिय तथा स्थानीय कलाकारहरूको बेजोड प्रस्तुती पनि रहने आयोजकले जनाएको छ। आयोजकका अनुसार महोत्सव जेष्ठ २७ गते सम्म सन्चालन हुनेछ।

अशोक चाम्लिङ राइको नयाँ गीत “मनकी सिम्मा” नेपाली सांगीतिक बजारमा सार्वजनिक भएको छ।

अशोक चम्लिङ्ग राइको प्रस्तुति रहेको उक्त गीतमा गायक दिनेश राइको आवाज, दिपेन्द्र राइको संगीत तथा शब्द स्वयं अशोक चाम्लिङकै रहेको छ भने गीतलाई मनोज मोतेले एरेन्ज गरेका हुन।

उदयपुर गाईघाटमा अबस्थित रमणीय ठाँउ प्राकृतिक ताजमहल र इटहरी सुनसरीको प्रणामी मन्दिर,तालतलैया लगायत इटहरीको रमणीय ठाँउमा छायांकन गरिएको उक्त गीतको म्युजिक भिडियोलाई छायांकन तथा निर्देशन सुवास संकल्पले गरेका हुन ।

साथै प्राकृतिक ताजमहल र प्रणामी मन्दिरमा पहिलो पटक यो म्युजिक भिडियो छायांकन गरिएको हो। हेर्दा आकर्षक लाग्ने गीतको भिडियोमा संचारकर्मी द्वय उमेश बान्तावा राइ र कबिता चाम्लिङ्ग राइ, सृजना मगर,डेजी लिम्बु,वदिपक गिरि ,अशोक राइ लगायतको अभिनय रहेको छ। भिडियोलाई क्रेटिभ मोसन पिक्चरले सम्पादन गरेको छ।

गीतको म्युजिक भिडियोलाई “फुलन्देको आमा” नामक युटुब च्यानलबाट सार्वजनिक गरिएको हो।

हेर्नुस भिडियो…

काठमाडौँको बाजा नेपाल र नेपालगंजको उडान नेपालबीच गत जेष्ठ १२ गते नेपालगंजमा पनि बाजा तथा संगीत सम्बन्धि उधमशिलता बिकाश गर्ने सम्झौता भएको छ ।
काठमाडौँको सामाखुसीमा रहेको बाजा नेपाल पिछडिएका बाजा बजाउन जान्ने संगीतकर्मीहरुलाइ रोजगार बनाउने लक्ष्य लिएको संस्था हो । यसैगरी उडान नेपाल युबाहरुको नेतृत्व तथा ब्यक्तित्व बिकाश नारा बोकेको संस्था हो ।

दुवै संस्थाले नेपालगंज क्षेत्रका बाजा बजाउन जान्ने संगीतकर्मीलाई बाजा नेपाल को अनलाइन प्ल्याटफर्ममा संगठीत गर्ने भनि सम्झौता गरेका छन् । बाजा नेपाल का तर्फबाट अध्यक्ष सुदर्शन जि सी र उडान नेपालका तर्फबाट अध्यक्ष जनक थापा बीच सम्झौता भएको हो ।

उक्त कार्यबाट सिप भएर पनि बेरोजगार हुन बाध्य भएका युबाहरुलाई ठुलो सहयोग पुग्ने आशा गरिएको छ । यसअघि बाजा नेपाल र उडान नेपालले नेपाल टुरिजम बोर्डको सहकार्यमा सांगीतिक कार्यक्रम आयोजना गरेका थिए। “बाजा नेपालको सदस्य बन्न कुनै पैसा लाग्दैन । नाम र सम्पर्क विवरण भए पुग्छ ।” अध्यक्ष जनक थापाले जानकारी दिए ।